61 



zenuw vezelen aan toegekend. Zij zouden even als deze een e 

 soort van inergscheede en een ascylinder hebben , en hij gaf hun 

 daarom den naam van „riesige dunkelrandige Nervenfasern." 



Tegen deze opvatting kwam Claparède terecht op, wijl de 

 concentrisch gestreepte wand dezer huizen niets heeft van eene 

 mergschcede en het centrale gedeelte zeker g-eene fibriilaire 

 structuur vertoont. Mij schijnt het toe, dat deze zoogenaamde 

 vezelen buizen zijn met eene homogene vloeistof gevuld. 



Dergelijke buizen zijn niet alleen aan Lumbricus eigen , maar 

 door Claparède reeds bij verscheidene Oligochaeten beurtelings 

 als een centraal-kanaal of als eene sterk ontwikkelde zenuwvezel 

 beschreven. Ook bij Nereiden en Enniciden — ik M-as in de 

 gelegenheid bij een Onuphis uit de Napelsche golf dit te beves- 

 tigen — heeft Elders ^) dergelijke kanalen waargenomen , zon- 

 der evenwel er een specifieken inhoud in gevonden te hebben. 

 Ziet men nu, dat zij hier niet altijd buiten het inwendige neuri- 

 leem noch aan de rugzijde gelegen zijn , dan is de beschouwing 

 van Semper en van Dohrn omtrent deze buizen als eene soort 

 van chorda, voorzeker voorbarig. De wijze van ontstaan en het 

 voorkomen bij verschillende wormen zal alleen omtrent haar 

 ware beteekenis eenig licht kunnen verschaffen. 



De eigenlijke elementen van het centrale zenuwstelsel zijn 

 eene fijnkorrelige , vezelachtige zelfstandigheid (fibriilaire Pimct- 

 suhstanz van Leydig) en zenuwcellen. Deze laatste liggen aan 

 den bovenslokdarmknoop aan de bovenzijde , reeds voor het 

 ongewapend oog aan het matte aanzien herkenbaar, terwijl zij 

 in de buikganglienketen den onderkant innemen en niet alleen 

 in de ganglia voorkomen, zooals Faivre meende, maar ook in 

 de deze verbindende, korte lengtecommissuren. 



Deze zenuwcellen, met een doormeter van gemiddeld 25 Mmm., 

 zijn van eene sterk lichtbrekende kern voorzien , hebben eene 

 peervormige gedaante en laten somtijds een vrij langen uitlooper 

 waarnemen , die zich in de korrelige zelfstandigheid verliest. Te 

 midden dezer laatste meende Claparède talrijke kernen te zien , 



1) Die Borsfenwiirmet'. 



