IX 



Anguis electriciis, Gymnotus electricus, L., in Brasilia Por«^«e vocatus, per sep- 

 tentrionalium provinciarum fluvios abundat, et plures vidi, examinavi, experimen- 

 ta de illorum actione clectrica institui. i^uum vero nil novi adjiciendum habeam 

 iis, quae cl. de Huimboldt praeclare retulit, ad alia transeo. 



Quod ad pisces oviparos attinct, posleritas iis non obtingit aeque nume- 

 rosa, ac immanis ovorum numerus partu editus promittit, quod in omni spe- 

 cie vario modo obtinet, quo etiam fit, ut specics aliae nonnisi solitariae va- 

 gantes occurrant, aliae quasi familias constituant, aliae in populos numerosos 

 congregentur. Cujus rei causas investigandi provinciam futuris observatoribus 

 relinquimus ; multas quidem illas variasque esse credibile est. (^uod cogitan- 

 ti primum occurrit, illud est, ova non omnia foecundari, sive quod marcs 

 vel parum numerosi sint, vel saltem pauci locis illis adveniant, ubi feminae sua 

 ova deposuere , vel quod et hi , qui adveniunt , parum salaces sint ; fit etiam ut 

 ipsi parentes partem ovorum devorent. Dein vel intempestivae fluviorum eluviones, 

 vel oborta siccitas ejus loci , quo posita sunt ova, fotum eorum non leviter turbant; 

 quodsi ejusmodi aqua vel gradum caloris, qui speciei conveniat, non habeat, vel 

 putrescentibus vegetabilibus vel aliis inquinetur sordibus, vel mineralibus eo deve- 

 ctis nociva reddatur, plures certe causas hujus phaenomeni cur quaeramus, non 

 habemus. Quod quidem ad aquarum temperiem atlinet, mihi dictum est, observa- 

 tum esse, pisces temperiem moderatam praehabere, in illa et sanitate gaudere melio- 

 re , et sapidiorem habere carnem , quanquam etiam slnt , qui dicant , illos ultra 

 fidem elatos temperiei gradus ferre. Ipse ego in slnubus fluvii Amazonum , (cujus 

 mediam temperiem 26° therm. Pieaum. inveni), qui vix ultra unum duosve pedes altam 

 aquam, eamque solis vi ad graduni tempcriei 32° Pieaum. incalescentem habent, 

 numerosos pisces cepi; erant etiam, qui mihi dicerent, rivum Agoa quente in Provincia 

 Goyaz, cujus temperies est 28 — 5o° Pv. mox ad suos fontcs a piscibus frequentari. 

 Videtur tamen longiori tempore perdurans alta tcmperies piscibus parum proficua, 

 quod praesertim tempestate pluviosa retardata , aut ingruente siccitate manifestum 

 fit, quo tempore mortiferis morbis infestantur, cujus rei, ut ex pluribus unum 

 exemplum afferam, annis 1746 — 1749 experimentum factum est in provincia Matto 

 Grosso. Nam quum haec provincia terrae motibus illis, quibus Peruvia tunc con- 

 quassabatur, compateretur, plurium annorum siccitate laborabat, quo factum est, 

 ut maxima pars piscium periret. Afiuae materiis illis impraegnalae, quas mate- 

 rias extractivas adpellant, piscibus illas inhabitantibus nihil damni videntur adfer- 

 re; observatum tamen est, saporem salubritatemque carnis ejusmodi piscium al- 

 terari. Ita pisces fluminis Yupura sapidlores pinguioresque evadunt, quum Decem- 



