122 



te bestudeeren. Hoewel mijn onderzoek nog volstrekt niet volledig 

 is , meen ik door de volgende mededeeling toch reeds eenige 

 leemten in de waarnemingen van Max Schultze te kunnen aan- 

 vullen. Aangezien hij de eieren eerst negen dagen nadat hij ze 

 verzameld had , kon onderzoeken , heeft hij natuurlijk van de 

 klieving van het ei niets kunnen zien; ook slaagde hij er niet 

 in de larven lang genoeg in het leven te houden , om de ont- 

 wikkeling der kieuwen te kunnen vervolgen. Wel is waar zijn 

 ook mij, door den tijd voor het transport noouig, de allereerste 

 stadiën van de klieving ontsnapt, maar dit proces was toch nog 

 niet geheel afgeloopea. De eieren (fig. 1) hadden een diameter 

 van 0,284 mm. en vertoonden tweederlei soort van klievingsbol- 

 len, in grootte belaugrijk van elkaar verschillende en zonder 

 twijfel ieder uit eene afzonderlijke helft van de oorspronkelijke 

 dojer afkomstig. Waar deze beide vormen van blastomeren aan 

 elkaar grenzen, schijat het mij duidelijk zichtbaar, hoe de klei- 

 nere als 't ware bezig zijn over de grootere heen te groeien. Toch 

 heeft ook in deze groote klieviugsboUen voortdurend een leven- 

 dig deelingsproces plaats, gelijk blijkt uit fig. 2, voorstellende 

 eene doorsnede afkomstig van eea stadium een dag ouder. Men 

 ziet hier toe de bovenste helft van het ei ingenomen wordt door 

 cellen, die zoowel in hoogte als iu breedte belangrijk achterstaan 

 bij die, welke de onderste helft vormen. Van deze grootere blas- 

 tomeren snoeren zich aan den top onophoudelijk jongere af, welke 

 de klievingsholte der amphiblastula steeds meer en meer opvullen , 

 tot dat deze laatste ten slotte geheel verdwenen is en het em- 

 bryo bestaat uit eene buitenste laag van regelmatige cylindrische 

 cellen (het ectoderm) en een ceutraalgedeelte van onregelmatige 

 veelhoekige klievingsbollen. Aan de eene pool van het ei, die 

 zich weldra door het optreden van een paar pigmentvlekjes als 

 de koppool doet kennen, hebben de ectodermcellen meer dan de 

 dubbele lengte van die aan de andere pool, maar zij zijn veel 

 smaller. 



Terwyl nu het embryo zijne kogelronde gedaante verliest en 

 eene meer ovale vorm aanneemt (fig. 3) treden tegelijk met de 



