1^6 



iieele lichaam loopeu. In de voorste riiigeu hebben de embryo- 

 nale bewegingsorganeu thans voor borstels plaats gemaakt; het 

 zijn, gelijk reeds Max Schultze ') heeft medegedeeld, lange dunne 

 haarborstels met fijn gezaagden rand, niet ongelijk aan de bor- 

 stels van den bovensten bundel der volwassen Arenicola. Wat 

 hem evenwel schijnt ontgaan te zijn, is dat naast deze in den 

 ondersten bundel in den beginne één later meerdere stijve dikke 

 borstels voorkomen , veel korter dan de haarborstels en zwak knie- 

 vormig gebogen met gezaagden rand aan den top (fig. 8 a). Zg 

 zgn zonder twijfel de voorloopers der latere haakborstels , ofschoon 

 zy , gelijk uit fig. Sb blijkt, daarvan nog al belangrijk afwijken. 

 Achter iederen bundel treedt na eenigen tijd een kleine papil op 

 en ook het laatste segment krijgt aan de rugzijde twee tamelijk 

 ontwikkelde anaalcirri (fig. 9). Als ongeveer dertien ringen ge- 

 vormd zijn , ziet men op den jongsteu voor het anaalsegment ge- 

 legen ring twee kleine papilvormige uitgroeingen ontstaan ; dit 

 zyn de eerste kieuwen. Heel spoedig ziet men er een lisvormig 

 bloedvat (fig. 9) in op treden , dat uit het rugvat schijnt te ont- 

 springen en na eenigen tijd worden deze beiden kieuw vaten door 

 duidelijke dwarstakken verbonden. Claparède ^) beweert tegen- 

 over Grube dat deze dwarse verbindingen tusschen de kieuwvena 

 en kieuwarterie bij het volwassen dier ontbreken en deze eenvou- 

 dig aan het uiteinde in elkaar overgaan, hetgeen zonder twij- 

 fel op eene dwaling berust. Langs de binnenrand der kieuwen 

 staat eene rij groote trilcilien, evenals dit b. v. bij Nerine het 

 geval is. 



Het is merkwaardig dat, terwijl by de volvormde Arenicola 

 piscatorum de kieuwen steeds optreden aan het T^e borsteldra- 

 gende segment, by de larve 9 borsteldragende segmenten vooraf- 

 gaan aan het eerste kieuwdragende segment, te meer wyl Clapa- 

 rède eene vorm beschreven heeft uit de Napelsche golf Arenicola 

 Grubii bij wie dezelfde verhouding der segmenten bestaat ^). Voegt 



1) loc. cit. 



3) Annélides Chétopodes du goU'e de Naples bl. 302. 



3) idem bl. 290. 



