135 



plexus verdwenen en zijn de sterke, zich dichotomisch verdeelende 

 staramen der kopzenuwen daarvoor in de plaats getreden. De laag 

 begint dan echter onmiddel ijk achter de hersenen en is van deze 

 alleen door de bindweefselscheede der hersenen gescheiden. 



Eene zeer belangrijke bijzonderheid blijft nu nog ter vermel- 

 ding over, en wel deze, dat van deze het geheele lichaam 

 omgevende zenuwscheede allerwege fijne vezelbun- 

 dels ontspringen, die zich zoowel naar de spieren 

 als naar de huid begeven. Ook in deze fijne takjes ont- 

 breken de celkernen niet. Deze zoo geheel afwijkende wijze van 

 innervatie van den huidspierzak geldt nu zoowel voor de Pa- 

 LAEONEMERTiNEN : Carinella , Polia en Yalencinia, als voor alle 

 ScHizoNEMERTiNEN , en wordt , zooals boven reeds vermeld werd , 

 eerst bij de Hoplonemertinen , waar de overlangsche stammen 

 binnen den huidspierzak zijn komen te liggen, door de bij an- 

 dere Wormen en Annulaten meer algemeene .wyze van zenuwver- 

 takking vervangen. 



Een tweede voorbeeld van eene dergelijke plexusachtige verdee- 

 ling van zenuwweefsel door het geheele lichaam van het dier, is 

 alleen in de allerlaatste jaren door de onderzoekingen van O. en 

 R. Hertwig bij de Coelenteraten , meer in het bijzonder bij de 

 Actiniën (Jeuaische Zeitschrift 1879 en '80) geconstateerd gewor- 

 den. Ook daar liggen de kernen tusschen de zenuwfibrillen ver- 

 spreid, terwijl zij in de mondschijf, vooral in de nabijheid der 

 tentakels , talrijker en meer opeengehoopt zijn en zich daar ter plaatse 

 dus de eerste neiging tot centralisatie in het zenuwstelsel voordoet. 



De eigenaardige wijze, waarop zich het zenuwweefsel bij de twee 

 laagst gedifferentieerde groepen der Nemertinen voordoet, zooals 

 dit hierboven in enkele trekken vermeld werd, geeft mede ophel- 

 dering over een tweetal physiologische verschijnselen , die wij bij 

 deze dieren waarnemen en die bij de onvolledige kennis , die men 

 tot nu toe van hun zenuwstelsel had, veel minder verklaarbaar 

 moesten schijnen. Neemt men toch de hersenen dezer dieren als 

 eenig ceutraaldeel aan en de zijdelingsche overlangsche stammen 

 als twee daarvan ontspringende dikke peripherische zenuwen {Qua- 



