28 



neming van oudere stadiën, bij wie. evenals bij andere Mollus- 

 kenembryonen met uitwendige schelp , de instulping weder lang- 

 zamerhand vlak wordt. Gelijk bekend is werd dit orgaan het eerst 

 bij Cephalophore Mollusken ontdekt en later door Ray Lankester ') 

 en Hatschek 2 ) ook bij Lamellibranchien (Pisidium en Teredo) 

 aangetroffen; in vergelijking met deze beide laatste geslachten 

 heeft evenwel het optreden der schelpklier bij de oester zeer vroeg 

 in het embryonale leven plaats. 



Reeds de eerste onderzoekers , die zich met de ontwikkelings- 

 geschiedenis van de oester hebben bezig gehouden , Davaine en 

 Lacaze-Duthiers spreken van »une échancrure" en »une dépres- 

 sion," waardoor het embryo eene hartvormige gedaante verkrijgt; 

 zij schijnen dus met genoemde instulping niet onbekend geweest 

 te zijn , ofschoon zij er de ware beteekenis niet van hebben in- 

 gezien. Volgens de onderzoekingen van Brooks bezit ook het 

 embryo van Ostrea virginiana aan de rugzijde eene diepe halve- 

 maanvormige groeve , die evenwel volgens hem de uitwendige 

 opening van den oerdarm — de blastoporus — bevat. Vergelijkt 

 men echter zijne fig. 32 (op. cit.) met de door mij gegevene fig. 

 5 , 6 en 8 dan geloof ik, dat men met groote waarschijnlijkheid 

 daaruit mag afleiden, dat, hetgeen Brooks voor den blastoporus 

 heeft aangezien , niets anders is clan de opening van de schelp- 

 klier. Deze opvatting wordt ook daardoor gesteund dat hij zegt 

 waargenomen te hebben , dat op het punt , waar zijn vermeende 

 blastoporus gelegen is , zich later de schelp begint te ontwikkelen. 

 Eene dergelijke wijze van ontstaan der schelp bij Lamellibran- 

 chien is tot hiertoe alleen door Rabl 3 bij Unio gevonden en is 

 zoo geheel in strijd met de waarnemingen over de ontwikkeling 

 van andere Mollusken , dat zij , gelijk reeds van bevoegde zijde 

 werd opgemerkt, zeker verdient nader onderzocht te worden. 



Keeren wij thans weder terug tot het embryo afgebeeld in fig. 

 6 , dan zien wij dat het entodermale veld , dat in een vroeger 



1) On the developinental History of Mollusca (Philos-Transact. of the Royal Soc, (1874). 



2) Ueher Entwicklungsgeschichte von Teredo (Arbeiteu aus dem Zool. Instit. Wien T. III). 



3) Ueber die Entwicklungsgeschichte der Malermuschel (Jen. Zeitschr. XI. 1870). 



