29 



stadium (Fig. 4) nog slechts eene zwakke indeuking vertoonde , 

 thans tot eene diepe instulping geworden is, met buisvormig 

 lumen , een ware oerdarm (protogaster) ; achter den oermond liggen 

 een paar groote cellen, die waarschijnlijk voor de eerste mesoderm- 

 cellen mogen gehouden worden, ofschoon de wijze van hun ont- 

 staan evenals de verdere ontwikkeling van het mesoderm mij on- 

 bekend gebleven zijn. In het embryo van den volgenden dag 

 (Fig. 8) treft men ten minste ook reeds aan de bovenzijde van 

 den darm mesoderm-cellen aan. Het onder den mond gelegen 

 gedeelte der ventrale zijde begint nu sterk vooruit te springen , 

 zoodat een soort voet gevormd wordt , waardoor het embryo sterk 

 op een jonge gasteropode begint te gelijken. De oermond is nog 

 steeds duidelijk zichtbaar en vertoont eene eenigzins driehoekige 

 gedaante. Zoover ik heb kunnen nagaan , verdwijnt zij ook ge- 

 durende het verder verloop der ontwikkeling niet en gaat recht- 

 streeks in de blijvende mond of liever in de cardia over. Want 

 evengoed als bij die embryo's, waar zich de oermond sluit, de 

 oesophagus en de blijvende mond gevormd worden door eene in- 

 stulping van het ectoderm , nemen ook bij diegeüe , waar de oer- 

 mond niet verdwijnt, ectodermcellen aan den opbouw van de 

 voorste afdeeling van het darmkanaal deel. 



Gedurende den verderen groei van het embryo hebben zoowel 

 uitwendig als inwendig groote veranderingen plaats; wat in de 

 eerste plaats de schelpklier betreft, deze begint langzamerhand 

 haar oorspronkelijk karakter van eene klierachtige instulping te 

 verliezen, stulpt zich als het ware weder om , zoodat zij thans slechts 

 eene ondiepe verdikking van het ectoderm vormt, bestaande uit 

 lange kegelvormige cellen (Fig. 9,sk). Een cuticula-achtig vliesje(s), 

 het product van de afscheiding dezer cellen, duidt het allereerste 

 begin van de schelp aan ; daar op dit punt bij het volwassen dier 

 het slot ligt, was de voorstelling van Davaine »un trait trans- 

 parent .... c'est Ie premier indice de la charnière" in dit op- 

 zicht volkomen juist. De tweekleppige schelp van de oester ont- 

 staat dus blijkbaar ook als een onparig deel , in strijd met de 

 waarneming van Lacaze-Duthiers , volgens welke eerst de beide 



