48 



hoogst merkwaardige punten van overeenkomst met de embryonale 

 ontwikkeling aan het licht hebben gebracht. Wordt' een klein 

 stukje (geen ring) uit den wand van het lichaam gesneden , dan 

 ziet men dat dit zich zóó lang kromt en samentrekt, tot het als 

 't ware wordt toegevouwen en op die wijze het entoderm binnen- 

 waarts en het ectoderm buitenwaarts komt te liggen ; het stukje 

 neemt nu een ronde vorm aan en gelijkt waarlijk eenigszins op 

 een embryo. Na eenigen tijd wordt het een beetje langer , het 

 entoderm wijkt in het midden uiteen en krijgt eene centrale 

 holte, zoodat wij nu een ontwikkelingsstadium voor ons hebben, 

 dat wij pseudoplanuïa zouden kunnen noemen. Trembley meende 

 dat de stukjes eenvoudig opzwollen, tot zij een rolronde vorm 

 kregen, waarin dan later een holte optrad. Volgens hem zou dus 

 een deel van de buitenste oppervlakte van het nieuwe polypje 

 afkomstig zijn van het entoderm van het moederdier, en zou dus 

 eene geheele verandering van functie van de primitieve kiembla- 

 den zijn tot stand gekomen. Het schijnt echter dat hij hierin 

 gedwaald heeft, evenals bij de bekende omkeeringsproef , waarbij 

 een polyp , die hij het binnenste buiten gekeerd had , ongestoord 

 zijn leven voortzette ; ten minste tot nog toe is het niemand na 

 hem gelukt deze proef te herhalen met gunstigen uitslag. 



Mogen wij nu uit het voorafgaande het besluit trekken , dat 

 de histologische processen in zich nieuwvormende deelen en bij de 

 embryonale ontwikkelingsgang* volkomen aan elkander gelijk zijn , 

 en dat de regeneratie dus als 't ware niets anders is dan eene 

 herhaling van de ontogenie? Vergeten wij niet, dat hoezeer, ge- 

 lijk wij zagen, tusschen beide processen dikwijls groote overeen- 

 komst bestaat, toch de regeneratie meestal onder verhoudingen 

 tot stand komt, zoo geheel van de embryonale afwijkende, dat 

 daarbij toch nog andere invloeden in het spel komen , waardoor 

 eene volkomen herhaling van de embryologische verschijnselen 

 dikwijls eene onmogelijkheid wordt en aan het regeneratieproces 

 geheel eigen verschijnselen in het leven geroepen worden. Zoo 

 kan men bij de nieuwvorming van den staart der Hagedissen, 

 alleen in de eerste stadiën, een terugkeer tot embryologische 



