den onderslokdarmknoop grenst onmiddellijk aan het ectodermale 

 epitheel, zoodat de gangliën cellen op die plaats bijna niet van 

 de epitheelcellen te onderscheiden zijn. Verder naar de buikzij 

 evenwel schuift zich eene mesodermale laag van steunstof tusschen 

 ectoderm en zenuwstelsel. Wanneer men aanneemt dat dit laat- 

 ste uit het ectoderm ontstaat, dan moet deze laag zich eerst na 

 de differentiatie van het zenuwstelsel ontwikkeld hebben en is 

 dan misschien uit het ectoderm afkomstig, terwijl het overige 

 steun weefsel zich wellicht uit het mesodermale lichaamsholte-epi- 

 theel of zoowel uit dit als uit het ectoderm ontwikkeld heeft. 



De peripherische zenuweu die uit platte bundels van fijne over- 

 langsche vezels bestaan, liggen onmiddellijk onder de epidermis. 



De gangliëncellen van het compacte onderslokdarmganglion zijn 

 talrijk maar klein, geheel verschillend van die welke langs de 

 banen der armzenuwen verspreid liggen. 



Dwarse doorsneden door den infra-oesophagealen knoop bewijzen 

 dat hij uit twee evenwijdige, overlangs gelegen gangliën bestaat, 

 die door eene breede mediane commissuur verbonden worden. Deze 

 commissuur bestaat uit een zeer groot aantal dunne zenuwvezels, 

 wier doorsneden zich als fijne puntjes voordoen, zoodat de com- 

 missuur op dwarscoupes als een fijn gegranuleerde band verschijnt. 



Een derde punt in de organisatie der Brachiopoden , hetwelk 

 door de hypothesen der Hertwig's van groot belang is geworden, 

 is de fijnere bouw der spieren. Reeds met het bloote oog kan 

 men aan deze organen bij Testicardine Brachiopoden een pees- 

 en een spierachtig gedeelte onderscheiden. Het laatste bestaat uit 

 dunne overlangsche vezels , die onderling weinig samenhangen. 



Bij miskroskopisch onderzoek blijkt het dat de zoogenaamde 

 pezen uit dezelfde homogene, mesenchyrnateuze stof bestaan , welke 

 de hoofdmassa van den licliaamswand uitmaakt. Op die plaat- 

 sen waar pezen met den lichaamswand samenhangen , gaat hunne 

 massa zonder eenige grens in den lichaamswand over. Aan de 

 buitenzij zijn de pezen bekleed met een plaveiselepitheel , dat op 

 de genoemde plaatsen zich in het epitheel der lichaamsholte 

 voortzet, met andere woorden, dat tot dit epitheel behoort. Om 



