XXI 



te deelen over zijne proeven met de laatstgenoemde kleurstof. Eenigen 

 tijd geleden heeft Dogiel zijn onderzoekingen gepubliceerd over de lar- 

 ven van andere soorten. Hij bracht Pantopodenmannetjes met hunne 

 eierpakketten in zeewater, waarin bovengenoemde kleurstoffen waren op- 

 gelost. Moge deze methode voor de larven te gebruiken zijn, voor de 

 volwassenen deugt zij niet, want letterlijk alles, wat in of op hun lichaam 

 kleurbaar is, wordt ten slotte rood. En men zal begrijpen, dat een der- 

 gelijke intensieve en diffuse kleuring van alle lichaamsdeelen geen bij- 

 zondere voordeelen bij het mikroskopisch onderzoek oplevert. Spr. heeft 

 dan ook een anderen weg ingeslagen. Hij begon met een groeten voor- 

 raad dieren aan te leggen, die men met moeite en geduld van hun Tu- 

 hularia-zoden kan aflezen. Zoo worden een paar honderd individuen af- 

 gezonderd en kunnen in stroomend zeewater dagen lang in het leven 

 worden gehouden, maar krijgen dan niets te eten. Hun darm wordt ge- 

 ledigd. 



In de tweede plaats' wordt een genoegzame hoeveelheid Tuhularia ge- 

 kleurd door hen korten tijd in zeewater te brengen, waarin veel neutraal- 

 rood is opgelost. Daarna worden zij in versch zeewater teruggebracht, 

 leven daarin weer geheel op, en blijken tot aan de spitsen der tentakels 

 prachtig rood gekleurd te zijn. 



Nu worden de hongerige individuen op de gekleurde Tuhularia losge- 

 laten, verspreiden zich naar alle zijden en beginnen van het hun ver- 

 strekte, gekleurde voedsel te vreten. Spoedig kleurt zich het darmkanaal 

 sterk, terwijl andere deelen ongekleurd blijven. En den volgenden dag 

 ontdekt men, dat de kleurstof zich ook aan de bloedlichaampjes heeft 

 medegedeeld. Vooral de leucocyten leggen de roode kleur vast in den 

 vorm van donkerroode druppels in het plasma. 



Het allerlaatst kleuren zich evenwel lichaamsdeelen, die op bepaalde 

 plaatsen der hypodermis gevonden worden. Zij liggen aan de achterzijde 

 van elk segment aan weerszijden bij de basis der pooten, en bestaan uit 

 dichte groepen van ovale cellen met dunnen uitvoergang. Elk dezer eellen 

 bezit een groeten kern en wordt geflankeerd door kleinere steuncellen. 

 Het is een merkwaardig mikroskopisch beeld, zulke levende gekleurde 

 celgroepen, slechts op deze plaatsen, en nergens anders, aangetroffen. 

 Van bewaren der praeparaten is geen sprake, daar de kleurstof slechts 

 door het levende protoplasma wordt vastgehouden, en men tot nu toe 

 niet geslaagd is het neutraalrood te fixeeren. Op het oogenblik, dat het 

 dier sterft, ziet men de roode kleurstof van cel tot cel loslaten en in het 

 omringend zeewater oplossen. Zonder twijfel hebben deze celgroepen een 

 excretorische functie. De kleurstof, die met het voedsel door de cellen 

 van den darm wordt opgenomen, deelt zich aanvankelijk aan de bloed- 

 lichaampjes mede. Door geen andere hypodermiscellen wordt ten slotte 

 die roode kleur tot zich getrokken dan door de zooeven beschreven bun- 

 delsgewijze gegroepeerde en van een uitvoergang voorziene organen. Noch 

 spiervezels, noch deelen van zenuwstelsel, noch eieren of spermatozoen, 

 evenmin als andere cellen uit de hypodermis kleuren zich. 



Een korte vergelijking met soortgelijke excretorische hypodermiscellen 

 bij andere Arthropoden vormt het slot der mededeeling. 



Naar aanleiding van deze mededeeling merkt de Heer Droogleever 

 FoRTUYN op, dat men naar zijn meening hier niet met een vitale kleuring 

 te doen heeft, maar dat de roode kleurstof evenals andere, voor de voeding 

 ongeschikte stoffen uit den darm door het bloed naar de excretorische 

 cellen vervoerd wordt, om vandaar uit het lichaam te worden verwijderd. 



