XXV 



met wat algemeen bij Eveitebniten gevonden wordt (Ecbinodermen, 

 Nemertinen enz.). Ik noem deze beide individuen iprozoön en gametozoön 

 om de dubbelzinnige termen larve en embryo te vermijden (als gameten 

 gelden dan de oergeslacbtscellen, zie onder) Het 'prozoön vormt dus de 

 embryotrofisclie organen en doet in een geëntypeerde kiemholte (die 

 later tot amnion wordt) bet embryo van het gametozoön ontstaan. 



De vraag naar den bouw van bet archembryo (= prozoön), die ik in 

 1903 meen voorloopig te bebben opgelost, krijgt nu een nieuwe gedaante. 

 Hoe moet het prozoön worden gedacht en de stamontwikkeling daarvan? 



Het bleek nu, dat het hypoblast, zoools reeds door Hubrecht en 

 Keibel was aangetoond, in twee trappen ontstaat bij de zoogdieren. In 

 de metagastiula — dus vóór dat het kiemschild zichtbaar is geworden 

 op den bodem van het archamnion — ontstaat de hypoblast-blaas van het 

 prozoön, die onder het archamnion zich verdikt tot een plaat, waaruit 

 later de protochoi'dale plaat en de randzone ontstaan, die de oorsprong 

 zijn van het protochordale mesoblast en het perifere mesoblast ') (Hu- 

 brecht, Bonnet) — welke beide dus hooren tot het prozoön. Dit meso- 

 blast is ongesegmenteerd 2). 



In de tweede gastrulatie-fase ontstaat de primitiefstreep, de proto- 

 chordale wig en het gesegmenteerde (peristomale -\- gastrale) mesoblast. 



Wij kunnen ten slotte ook hierin een wezenlijk onderscheid zien tusschen 

 prozoön en gametozoön, dat het eerste radiair en het tweede bilateraal 

 symmetrisch is gebouwd. 



Bij de dooierrijke eieren der 8auropsiden is de verhouding niet meer 

 zoo doorzichtig. Daarentegen kan men bij Anamnia de beide fasen der 

 gastrulatie terugvinden. Brachet onderscheidde bij Amphibien een ra- 

 diair symmetrische ))clivage gastruléen" van een latere bilateraal sym- 

 metrische sluiting van de gastrulamond en vorming van het archenteron. 

 Ook bij Pelromyzon kan men beide fasen duidelijk waarnemen. Brachet 

 vergeleek ten slotte reeds zijn clivage gastruléen met de radiair symme- 

 trische depula van Amphioxus, die voorafgaat aan de bilateraal symme- 

 trische gastrulatie (de sluiting van den blastoporus). 



Naar alle waarschijnlijkheid kunnen wij dus de getrapte gastrulatie, die 

 Hubrecht en Keibel het eerst ontdekten bij zoogdieren, waar zij onmis- 

 kenbaar duidelijk is, opvatten als kenmerkend voor alle Vertebraten. In 

 dit opzicht is dus de mensch primitiever dan Amphioxus, waar de 

 gastrulatie van prozoön en gametozoön al meer is samengesmolten. 



Het is toelaatbaar het prozoön op te vatten als rudimentair geworden 

 larve, die oorspronkelijk vrij, pelagisch, leefde. De overgang van deze 

 pelagische larve tot het prozoön der Vertebraten kan vergeleken worden 

 met den overgang van het Pilidium tot de Desor'sche larve der Nemertinen. 



Het beeld van den slerk samengetrokken generatiecyclus bij Verte- 

 braten is dus zóó te denken: 



Spermovium = aanleg van den agamont I (= prozoön). 



prozoön = agamont I, die door vegetatieve knopping, met en- 



typie van het kiemveld, doet ontstaan het gametozoön. 



1) Dat misschien als rudiment van het extraembryonale mesenchym der Primaten enz. 

 is op te vatten. 



2) Of ook het ongesegmenteerde ectomesoderm van de kieuwstreek prozoïsch is, 

 moeten latere onderzoekingen uitmaken. 



