XXIX 



is het ei, des te ingewikkelder de eihulsels of -kapsels, des te meer komt 

 broedzorg voor. Vooral ook voor zoetwaterbewoners geldt dit laatste in 

 vergelijking met hun marine verwanten, en vaak heeft ongetwyfeld de 

 overgang tot het landleven via het zoete water plaats gehad, gelijk ons 

 wel nergens zoo mooi gedemonstreerd wordt als bij de Vertebraten (Dipnoi, 

 Amphibien!). Een ander voorbeeld hiervan zijn wel de landbewonende 

 Oligochaeten, die zonder twijfel via de zoetwaterbewonende Oligochaeten 

 van de marine Polychaeten zijn af te leiden. 



h. Het is nu, gelijk boven opgemerkt, steeds bij de vormen met dooier- 

 rijke eieren en late geboorte, dat de soorten met broedzorg en met viviparie 

 (hoogste vorm van broedzorg) worden aangetroffen of aansluiten, niet bij 

 de primitievere met kleine eieren en pelagische larven. De overgang tot 

 het landleven, hetzij direct of via het zoete water, is voor die vormen ook 

 veel aannemelijker te maken dan voor zulke met pelagische larven, omdat 

 bij de eersten de vroegste stadiën, die 't meest behoefte hebben aan en 

 afhankelijk zijn van 't oude milieu, worden overgeslagen. Gevallen, dat 

 viviparie zonder twijfel op dooierrijkdom gevolgd is, laten zich niet 

 moeilijk geven. Door vorige sprekers werden reeds de vivipare Selachii, 

 waarbij zich aanvankelijk bet eikapsel nog vormt, en vivipare insecten 

 genoemd. Ook bij vivipare Teleostei is de dooierrijkdom nog niet ver- 

 dwenen, evenmin als bij de Austx-alische vivipare Peripatus-soorten, 

 waarover later meer. 



2". Overgang van vivipariteit tot secundaire ovipariteit werd door 

 sommige onderzoekers tot nu toe voor twee diergroepen verdedigd, nm. 



a. voor PeripatKS door Von Kennel, waarbij zich Van Kampen zooeven 

 aansloot. Üoor Willey werd dit ook op de insecten uitgebreid. 



h. voor Vertebraten door Hubreciit, Resink en enkele andere land- 

 genooten, volgens welke de dooierrijke Sauropsiden-eiei'en aldus uit 

 de dooierarme zoogdiereieren ontstaan zouden zijn. 



a. Von Kennel was de eerste, die het denkbeeld der secundaire ovi- 

 pariteit geopperd heeft, of liever van den secundairen dooierrijkdom : 

 van de (vivipare) Afrikaansche Peripatus-soorieu met middelmatig groote 

 eieren leidde hij (p. 108) eenerzijds de (vivipare) Amerikaansche soorten 

 met zeer kleine, anderzijds de (vivipare) Australische soorten met groote 

 dooierrijke eieren af, vanwaar het volgens VON Kennel maar één stap is 

 naar ovipare vormen, die latar werkelijk ontdekt en in aansluiting aan 

 Von Kennel door velen als secundair ovipaar beschouwd werden, üe 

 toestand bij de Afrikaansche soorten leidde v. K. af uit voorouders met 

 kleine eieren en jDelagische larve, waaruit zich bij den overgang tot het 

 landleven eenerzijds de embryonaalvliezen van de Amerikaansche vormen, 

 anderzijds de dooierrijkdom van de Australische ontwikkeld hebben. Reeds 

 in een vorige vergadering verdedigde ik tegenover Van Kampen de mee- 

 ning, dat de volgorde in werkelijkheid aldus is: 



1 ovipare Australische vormen 



2 vivipare » » (te vergelijken met vivipare Selachii) 



3 » Afrikaansche » (met kleinere eieren, iets dergelijks bij 



Marsupialia?) 



4 )) Amerikaansche » (zeer kleine, dooierlooze eieren ; verg. 



zoogdieren). 



In overeenstemming met deze reeks is, dat de grootte der embryonen 



bij de geboorte van 1 tot 4 toeneemt, omgekeerd evenredig aan den 



diameter van het ei. Met het verlies van dooier gaat een toenemende 



intra-uterine voeding gepaard. Een omgekeerde volgorde ware in de na- 



