bij andere. Bij het konijn ligt een regelmatige laag platte cellen boven 

 het ectoderra, hetgeen van Beneden oorspronkelijk tot de vergissing aan- 

 leiding gaf in deze lagen, gezamenlijk met het daaronder liggende ento- 

 derm de drie hoofdkiembladen te zien Bij Tupaja komt een eigenaardige 

 omklapping van het embryonale schild voor met naar binnen gerichte 

 convexiteit (entypie), totdat later strekking plaats heeft, waarbij de daar- 

 boven gelegen trophoblastcellen uit elkaar wijken en scheuren. In latere 

 stadia blijft dan nog de plaats herkenbaar, waar het ectoderm als het 

 ware in den trophoblast is ingeschakeld. Dergelijke plekken heeft spreker 

 eveneens in zijn vroeger gepubliceerde Ta rsiws- platen teruggevonden, 

 waarvan hij in projectie de afbeeldingen toont. In diezelfde preparaten 

 wordt de aandacht gevestigd op de ontwikkeling van den mesoblast en 

 het standpunt verdedigd, jaren geleden door Kleinenberg ingenomen: „Es 

 giebt kein mittleres Keirablatt." Bronnen van mesoblast bestaan er van 

 verschillenden aard. Spreker staat stil bij de beschrijving van de ter 

 hoogte van den blastoporus uit het ectoderm wigvormig naar binnen- 

 dringende protochordale wig, die zich naar voren aansluit aan de zich 

 uit het entoderra differentiëerende protochordale plaat. En ten slotte 

 wordt gewezen op den ventralen mesoblast, die ongeveer ter zelfder 

 plaatse — doch aan de andere zijde van den potentieelen blastoporus — 

 zich uit het ectoderm ontwikkelt en zulk een hoogst belangrijke rol zal 

 vervullen bij de vroegtijdige vascularisatie van de jonge kiemblaas bij 

 Tarsius, aap en mensch. 



De Voorzitter bedankt den Heer Hubrecht voor zijn belangrijke voor- 

 dracht en wenscht hem veel succes bij zijn aanstaande reis naar Z.-Afrika. 



De Heer de Lange doet daarop een mededeeling over het ontstaan 

 van mesodermale en mesenchymateuze vormingen in den kop van den 

 Japanschen Reuzensalamander. Deze vormingen zijn van zeer verschil- 

 lenden oorsprong. Bij het doorbreken der dorsale instulping in het 

 archenteron (d, i. de door entodermcellen omgroeide klievingsholte) dringt 

 de dorsaalplaat over de grenslijn heen en vergroeit tijdelijk met het 

 entodermale archenterondak, waarbij zij zeer waarschijnlijk entoderm- 

 cellen opneemt. Later splitst zij zich van den entodermalen darmwand af 

 en verbreidt zich als een aaneengesloten plaat over de kieuwstreek. Deze 

 celplaat van gemengde afkomst levert het geheele parachordale meso- 

 derm van de kopstreek, het voornaamste deel van het kieuwbogen- 

 mesoderm en het pericard met het hart. Aan de eene kant vertoont dit 

 deel van het kopmesoderm overeenkomst met het rompmesoderm (aan- 

 wezigheid der chorda), aan de andere zijde wijkt het daarvan af en ver- 

 toont cephale eigenschappen (ontbreken der metamerie, vorming van hart 

 en pericard). Eerst secundair breken het 2" tot 5" kieuwzakje door de 

 mesodermplaat heen, waardoor een pseudo-metamei'ie optreedt. 



Aan de orale zijde van deze mesodermplaat (protochordale plaat Hubrecht) 

 is de darmwand overal in contact met het ectoderm ook aan de dorsale 

 zijde, waar zich echter nog verder oraalwaarts in de voorste dwarse 

 hersenplooi een woekering van het darmdak vertoont, die aanleiding 

 geeft tot het voorste deel van het kopmesodern (oermesoderm). Oorspron- 

 kelijk zuiver entodermaal van oorsprong en onafhankelijk van de in woe- 

 kering der dorsaalplaat, groeit het spoedig in 3 richtingen uit, en wel 

 naar voren boven de oogblaas (praemandibulair mesoderm), ventro-caudaal 

 naar het pericard, waarbij de hyomandibulair-spleet omgroeid wordt 

 (mandibulair mesoderm), en dorso-caudaal, waarbij deze twee vleugels zich 



