derlijken stamvorm, in casu den zgn. C. mikii van Woldrich, terug 

 te voeren. 



Er pleit m. i. niets tegen de hoofdgroep met den naam palustris- 

 groep te benoemen en niet onwaarsehijnliik dunkt het mij, dat zij in 

 den steentyd één biotype representeert. Dit type vast te leggen acht ik^ 

 waar het hier geldt het oudste huisdier, van de grootste waarde. Dit 

 gaat m. i. het best door een graphische voorstelling, verkregen door op 

 een millimeternet op de verticale centimeterlijnen boven elkaar van uit 

 een bepaald, voor elk kenmerk op dezelfde decimeterlijn gelegen nulpunt, 

 voor elk statistisch onderzocht kenmerk de maximum en minimum varian- 

 ten, de quartielen en de medianen uit te zetten en de overeenkomstige 

 punten van de in bepaalde volgorde geplaatste kenmerken te verbinden. 

 Dit beeld kan dan gecompleteerd worden door op dezelfde verticalen van 

 eveneens op onderling gelijke hoogte gelegen nulpunten uit de corre- 

 spondeerende variabiliteitscoëfBciënten naar Verschaffelt uit te zetten en 

 evenzoo te vereenigen. Zoodoende wordt een grafische voorstelling ver- 

 kregen, die ik Variatie- of Variabiliteiisveld zou willen noemen en dat 

 gekenmerkt is door een maximum- en minimumlijn, onderste en bo- 

 venste quartiele^rlijn, door een medianen- en een variabiliteitscoëffi- 

 ciëntenlijn. 



Maakt men nu op deze wijze bijv. een variatieveld van de gemeen- 

 schappelijk gemeten kenmerken van terp- en paalwoninghonden, dan 

 blijken direct de groote verschillen, doch ook de punten van overeenkomst. 

 Dan zien wii met één oogopslag, welke kenmerken veel, welke weinig 

 varieeren, waar de variabiliteit is toegenomen, bij welke kenmerken niet 

 enz. enz. Hierin hebben wij ook een gemakkelijk hulpmiddel om te vin- 

 den, waar wij dienen te tasten om de domesticatieverschijnselen op het 

 spoor te komen. Daarbij thans stil te staan, zou ondoenlijk zijn. 



Doch er is meer en hierop wil ik, alvorens te eindigen, nog even wijzen. 



Wij vergaten bijna de bovengenoemde naaste verwanten en dit is ten 

 onrechte. Uit de weinige gegevens, die mij daaromtrent ter beschikking 

 staan toch blijkt, dat de hoofdgroep van kleine paalwoninghonden, wat 

 de variabiliteit der absolute maten betreft, naar den jakhals, de neven- 

 groep van groote honden daarentegen op den wolf wijst. 



Een verschijnsel, dat ik straks terzijde heb geschoven, dient thans op 

 den voorgrond geplaatst, t. w. dat er onder de 50 paalwoningcurven één 

 voorkomt, die symmetrisch is, nl. die van den Studerschen ooghoek. 

 Deze eigenaardigheid is hier van belang, waar mij is gebleken, dat be- 

 doelde hoek bij wolf en jakhals gelijk is. 



En eindelijk komen wij tot de indices. De curven daarvan geven nóch 

 bij de terp-, noch bij de paalwoninghonden directe aanwijzingen, slechts 

 zijn de variabiliteitsgrenzen bij de eersten uit den aard der zaak wijder. 

 Toch zeggen zij wel iets, want liggen de toppen der beide curven van 

 verschillende indices nu eens boven elkaar, dan weer naast elkaar, reeds 

 hunne onderling verschillende ligging ten opzichte van elkaar, is m. i. 

 moeilijk in overeenstemming te brengen met de opvatting van hen, die 

 zich op monophyletisch standpunt stellen. 



Wij willen echter ook hier eens letten op aanwijzingen, die ons worden 

 verstrekt door graphische voorstellingen van denzelfden aard als die, welke 

 boven vermeld werden. Dit doende, ervaren wij, dat de representanten 

 der kleine groep van paalwoninghonden, wat hun indices betreft, nu eens 

 rechts, dan weer links hun plaats in die graphische voorstelling vinden. 



Ter illustratie kies ik daartoe twee voorbeelden en wel de indices 



