LXXVII 



allen bekend, dat de ontzaglijke horizontale verspreiding van diepzee- 

 dieren reeds spoedig tot de overtuiging voerde, dat abyssale diervormen 

 nagenoeg kosmopolitisch waren. Deze opvatting scheen a priori natuurlijk 

 daarom zoo v^raarschijnlijk, omdat de bestaansvoorwaarden in dit geheele 

 onmetelijk gebied der diepzee zoo uiterst weinig uiteenliepen en topo- 

 graphisch aan de hier levende fauna geen scheidende hinderpalen in den 

 weg stonden ; immers overal staat het abyssaal in ononderbroken samen- 

 hang. Zoo is het verklaarbaar, dat b.r. Ortmann, bij de bespreking van 

 zoogenaamde bipolariteitsverschijnselen onder abyssaaldieren, het eenvoudig 

 toeval noemt, dat bepaalde soorten tot nog toe slechts in de diepzee der 

 koudere gewesten werden aangetroffen, vroeg of laat moeten zij ook op 

 lagere breedten in het abyssaal gevonden worden. Zeer zeker treedt in 

 geen andere levensmilieu, zelfs niet in het pelagiaal, het kosmopolitisme 

 zoo duidelijk op den voorgrond ; dit kosmopolitisme evenwel als een 

 axioma voor de diepzeedieren te aanvaarden, schijnt evenwel niet toe- 

 laatbaar; zoo wijst Kükenthal er b.v. op, dat toch ook het voedsel der 

 abyssaalfauna niet overal hetzelfde kan zijn, daar immers het in de 

 hoogere waterlagen zwevende en zwemmende plankton en nekton vol- 

 strekt niet op alle breedten en lengten hetzelfde is, en het toch juist 

 het plankton is, waarmede zich de abyssaalfauna voedt. Het zij mij ver- 

 oorloofd op enkele feiten van bipolariteit onder diepzeedieren te wijzen, 

 ontleend aan Kükenthal. Onder de Alcyonarien van de Duitsche ,,Val- 

 divia"-expeditie komt een Ceratocaulon van het genus Xenia voor, met 

 slechts 2 soorten, waarvan de eene in de diepzee bij IJsland, de andere 

 op een diepte van ongeveer 450 M. bij het Bouvet-eiland, dus in de 

 Antarctis werd aangetroffen. Eene abyssale soort van Pennatulide, Um- 

 helulla encrinus, komt zoowel in het hooge Noorden als in het antarc- 

 tische gebied voor ; andere soorten van dit geslacht leven overigens ook 

 in de diepzee op lagere breedten, maar U. encrinus slechts in de pool- 

 gebieden. Mij komt het voor, dat wij dit feit niet zonder meer op zijde 

 kunnen zetten en van ,, toevalligheid" spreken. 



Meer dan in eenig ander levensmilieu treedt bipolariteit bij de orga- 

 nismen van het pelagiaal op. Verschillende planktonisch levende diergroepen, 

 zooals Medusen, Pteropoden, Appendicularien en Copepoden vertoonen het 

 bewuste verschijnsel in meerdere of mindere mate, ook de Diatomeeën- 

 vegetatie van beide poolgebieden is met elkander meer verwant dan met 

 die van lagere breedten. Het zij mij veroorloofd, straks nog even eene 

 bepaalde groep, n.1. de Pteropoden, met U te bespreken ; eerst dient 

 evenwel — na geconstateerd te hebben, dat inderdaad de bipolariteit niet, 

 zooals Ortmann deed, ontkend kan worden, maar integendeel in alle 

 marine levensmilieu's, het sterkst wel bij het plankton, is uitgedrukt — 

 een kort overzicht te worden gegeven van de verschillende verklaringen, 

 aan het bewuste verschijnsel gegeven. 



In de eerste plaats komen wij dan aan de relictenhypothese, waarvan 

 de grondgedachte het eerst door Hjalmar Théel is uitgesproken. Théel 

 ging van het idee uit, dat, wanneer op ver van elkander gelegen plaat- 

 sen de een of andere soort wordt gevonden, tusschen deze vindplaatsen 

 eenmaal verbindingen moeten hebben bestaan, die de soort een grootere 

 verspreiding mogelijk maakten. Wat nu de marine fauna's der pool- 

 gebieden aangaat, bestaat een dergelijke verbinding ook nu, immers de 

 oceanen staan van pool tot pool in ononderbroken samenhang en topo- 

 grafische hinderpalen bestaan zelfs voor de littoraaldieren niet. Veeleer 

 zijn de beslissende grenzen^ aan de verspreiding gesteld, in het algemeen 



