uit dit alles, hoe bipolariteitsverschijnselen ook bij andere planktoniscbe 

 diergroepen verklaard kunnen worden: het is een eerst onduidelijk, lang- 

 zamerhand zich krachtiger uitend proces, dat oorspronkelijke bewoners van 

 aequatoriale gebieden zich steeds verder poolwaarts doet uitbreiden, waar- 

 bij de aanvankelijke stenothermie zulker soorten, die zich aan eene 

 bepaalde temperatuur hadden aangepast, waarbij slechts geringe schomme- 

 lingen konden worden doorstaan, voor een sterk uitgesproken eurjthermie 

 moest plaats maken. Vervolgens paste de soort zich aan lagere temperatuur 

 aan en werd weder in zekere mate stenotherm, tengevolge waarvan de 

 individuen uit de tropen uitstierven en dus de oorspronkelijk samen- 

 hangende woongebieden geseheiden waren. 



Tevens zou daardoor worden verklaard, waarom bipolariteit een be- 

 trekkelijk zeldzaam verschijnsel is. Immers het proces, dat dit verschijnsel 

 als eindstadium voortbrengt, moet wel langzaam werken en bij het steeds 

 verder poolwaarts wijken der beide verspreidingsgordels eener bepaalde 

 soort, waarbij de verbinding tusschen de woongebieden verbroken is, kan 

 het slechts zeer begrijpelijk zijn, dat kleine afwijkingen in deze verschil- 

 lende woongebieden optreden, verschillen, die boven reeds even werden 

 aangeroerd. Volledige bipolariteit van absoluut identieke soorten schijnt 

 a priori uiterst onwaarschijnlijk. Veeleer is het gemakkelijk in te zien, 

 dat bij het langzamerhand verder poolwaarts voortdringen van eenige 

 oorspronkelijke warm watersoort nieuwe soorten zullen ontstaan. Zeer in- 

 structieve voorbeelden vinden wij bij het Pteropoden-genus Clio, dat in 

 de tropen slechts door 2 of 3 soorten is vertegenwoordigd, in het over- 

 gangsgebied tusschen warme en koele stroomingen in beide hemispheren 

 echter eene gebeele serie soorten heeft voortgebracht, die geen van alle 

 bipolair zijn ; in het noordelijke overgangsgebied vinden wij dus andere 

 C/Jo-soorten dan in het zuidelijke, waar ook typisch antarctische, aan deu 

 rand van het drijlijs levende soorten zijn aangetroifen. 



In dezen gedachtengang is derhalve het polaire plankton afkomstig uit 

 aequatoriale gebieden en zullen wij in deze laatste de meer primitieve 

 vormen eener bepaalde groep moeten zoeken. Blijven wij bij de Pteropoden, 

 dan is, zooals Pelseneer overtuigend bewees, het genus Peraclis als het 

 meest oorspronkelijke te beschouwen, natuurlijk slechts onder de met een 

 schaal voorziene soorten, dus de Thecosomata. Terwijl Pelseneer van dit 

 genus direct de Cymbuliidae en de Limacinidae kon afleiden, stamden 

 de Cavoliniidae direct van de Limacinidae af, en ditzelfde doet ook nog 

 Meisenheimer in zijne uitstekende monographieëu over deze groep. De 

 Noorweegsche ,,Michael-Sars"-expeditie gaf evenwel aan Mej. Bonnevie 

 gelegenheid deze afstamming nauwkeuriger nategaan en het is de door 

 haar ontworpen stamboom, die ik U hier kan vertoonen. Zooals men -zien 

 kan, stammen ook de Cavoliniidae direct van Peraclis af. Tusschenvormen 

 tusschen dit genus en de 3 families der Thecosomata zijn : naar de Lima- 

 cinidae : Llmacina helicoides, naar de Cymbuliidae Procymbulia (die reeds 

 zeer goed door Meisenheimer was beschreven) en naar de Cavoliniidae Clio 

 falcata. Anatomische onderzoekingen, die ik aan het door de „Thor'' in 

 den Oost-Atlantischen Oceaan en rleMiddellandsche Zee verzamelde materiaal 

 kon doen, hebben mij tot eenzelfde resultaat gevoerd, als dat, waartoe 

 mej. Bonnevie kwam ; mijne onderzoekingen zijn evenwel nog niet ge- 

 publiceerd. Nu wilde ik alleen op dit merkwaardige feit wijzen: zoowel 

 de vrij talrijke soorten van het genus Peraclis, als de tusschenvormen 

 (het genus Procymbulia, Limacina helicoides en Clio falcata) zijn geen 

 specifiek tropische species, maar zijn op zeer verschillende breedten, en 

 wel bijna steeds in diepere waterlagen gevangen. Zeer zelden treft men 



