?44 Letteratura 



cticm existimo , ut liberalia studia per Etnmanuelem 

 Filibertum sero inducta , cito defloruerint^ cum prae- 

 sertim agrorum sterilitates et sub muliebri tutela in- 

 terna regni dissidia publicam rem misere labefacta- 

 rent. Nemini propterea mirum videbitur , si secunda 

 literarum initia a V^ictorio Amedeo 11^ earumque in- 

 crementa a memoria patrum repetamus. Tane enim 

 ingeniorum foetum edidimus , et Josephus Salutius , 

 Cigna , Lagrangius , AUionius , in mathesi et rerum 

 naturalium scientia piane singulares , de inventorum 

 praestantia et nobilitate cum aequalium doctissimis 

 contendere ausi sunt. Tunc etiam castior fluxit no- 

 strorum oratio ; infra tamen substitit eloquentìa , si- 

 ve illa summam gentis expolitionem requirat , sive 

 omnino praepostera tunc esset imitandi ratio. Mirum 

 quantum hic scrupulus mature scribentibus iniectusy 

 ne quid in verbis offenderent , eorum impetum retar- 

 daverit , quos adeo satis puros dixeris , sed parum 

 solutos et depictos quodammodo. Primus Denina do' 

 ctrinae suae alumnos a ^>erborum angustiis in me- 

 dias res deduxit ; primus historiam uberius auden- 

 tiusque tractavit. Eiusdem aetatis fuit Josephus Ba- 

 rettus , acerbus castigator scriptorum aevi sui , in 

 quo nativus quidam ac paene cellinianus facetiarum 

 lepos apparuit , cui maxime studebat. Hos subsecutus 

 est Hieronrmus Rosascus ^ veterum non tam copiae, 

 quam gracilitatis sectator\ cui adeo defuit facditas. 

 Multos praeterea commemorare possem in exculta la- 

 tinitate disertos , quibus tamen si minus perpetuo di • 

 ctionum delectu , at subitaria facultate anteivit Pa- 

 ciaudius. Graeca et hebraica invexerat Pasinius, sed 

 ea leviter et sine critica subtilitate tractabantur , qua 

 postea e nostratibus enituit Bernardus Derossius. 



Con questa critica e con questa filosofia , aven- 

 do esposta la condizione de' piemontesi sludi , conti- 



