74 S e I K N z ir 



„ est, adeo ut noa modo substantia affiuis vinimali oeco- 

 ,, nornlae , sed quasi necessarium elementum dici de- 

 ,, beat. Porro considerandum est riullum aliud adesse 

 ,, raedicaiuentam , praecipue ex tonicorum classe , ad 

 „ quara ferrum a raultis auctoribus reduci veilet , cujus 

 ,, effectus in immano corpore cura illis raartialiura prae- 

 ,, paratorum perfecte congruant. Metallum namque, de 

 ,, quo loquiinur , diu ac debita dosi et ratione exhi- 

 ,, biUirn ita deniura sanguinis crasin et nutiitionis opus 

 ,, emendai, ut aliquid fere specificum ac singulaie suis 

 ,, in facuitatibus deraonstret. Quapropter nos in ea 

 ,, sumus opinione , et nobiscnm consentit prof. Spe- 

 „ ranza ( Della clorosi, commentario ec), ferri actio- 

 „ nem in aegro corpore non esse tantum dynamicam, 

 „ et in organicas fibras directam, verum etiam chy- 

 ,, raicam , scilicet in chyli cruorisque corapositione sa^ 

 ,, lutarem mutationem inducere, qualem ab aliis phar- 

 ,, macis frustra medentes expectarent. Alia siqiiidem 

 ,, raedicaraeuta , sive stiraulantia, sive tonica, ila se ge- 

 „ rere suescunt , ut si quid in fluidis animalibus ira- 

 ,, mutant , id ab eorum actione in solida pendere vi- 

 ,, deatur : ferrura vero dum solida afficit, simuldirecte 

 ,, operatur in fluida, quorum condllione meliori faeta, 

 „ et nutritio corporis juxta sanitatis normam perfici- 

 „ tur , et firmis partibus novus vigor accedi!;. Hoc 

 ,, igitur discrimen inter ferri actionera atque illam 

 „ caeterorura ejusdem generis pharraacorum poniraus , 

 ,, quod prior ad animales humores immediate exten- 

 ,, dìtur , chymicisque illatis mutationibns eos paula- 

 „ tim ad naturalem conditionem redigit ; liinc nutri- 

 „ tionis et secrelionis operi subvenit , fibrisque orga- 

 „ nicis , praecipue irritabilibus , majus robur conci- 

 „ liat ..." 



TONBLLI. 



