'556 Letteratura 



cernerent, ad Muraenam se contulerunt, qui consul 



cum Silano renunciatus est (4). 



17. Sed et non parum ei nocuit, quod nonnul- 

 las leges ferri candidatus suasìt. Primum legem tul- 

 liana de ambita a Cicerone consule lata est flagi- 

 tante Servio, non nimium lubente senatu. Erat an- 

 tea et lex calpurnia de ambitu, sed gravior poena 

 lege tuUia statuta fuit in plebem, quae se corrura- 

 pi sineret; exsilium vero in senalores, qui per am- 

 bitum peterent (2). Sed ne ullo modo quis posset 

 plebis gratiam ludis captare ad magistratus obti- 

 nendos, lex etiam haec dilucide vetabat: Biennio , 

 quo quis petet^ petiturusve sit, gladiatores dare ^ 

 nisi ex testamento praestituta die (3). Qua in exce- 

 ptione soUertiam et aequitatem Servii perspicimus. 



18. Sed et alterius capitis Icgis tulliae Cicero 

 meminìt bis vcrbis: Morbi excusationi poena ad- 

 dita est : voluntas offensa niultorum , quihus aut 

 cantra valetudinis commodum lahoranduni est, aut 

 incommodo morbi etiam caeteri vitae fructus relin- 

 quendi (4). Ferratius ad bunc locum ìd putat eo 

 capite sancitum fuisse, ne reis de ambitu, tcstibus, 

 iudieibus, excusatio morbi prodesset; id vero absur- 

 dum est, et a prudentia et aequitate Servii alìenis- 

 simum, cogl aliquem per mulctam ad rem factu im- 

 possibilem, ut aegrotus in forum veniat. Proxime 

 veritati accessit Paulus Manutius qui ait: Videtur 

 Servius et petiisse a senatu , et obtinuisse, ut lex 



(i) Ibidem §. 26. 



(2) Ibidem §. 23. 



(5) Cic. in Vatiniiim e. i5. 



(4) Pio Muraena e 25. 



