20 



Moeilijkheden van allerlei aard deden zich bij het onderzoek 

 voor. Slechts pas gestorven of geslachte vogels zijn voor het on- 

 derzoek geschikt, daar het weefsel der Bursa Fabricii zeer spoe- 

 dig verandert en de vogels , die in gevangen staat sterven , veelal 

 aan ingewandsziekten schijnen te gronde te gaan; waardoor 

 het rottingsproces in de spijsverteringsorganen des te spoedi- 

 ger na den dood intreedt. Wel zijn er een aantal vogels dage- 

 lijks levend te verkrijgen , maar vooral voor een stadbewoner 

 zijn de vertegenwoordigers van vele groepen van vogels slechts 

 zeer moeilijk in verschen of geconserveerden toestand verkrijg- 

 baar. Immers, gewoonlijk worden slechts de huid of het skelet 

 van den vogel gepraepareerd , uiterst zelden treft men goed ge- 

 conserveerde intestina in verzamelingen aan. De meeste teleurstel- 

 lingen berokkende mij het feit, dat de Bursa Fabricii bij oude 

 vogels meestal geheel en al verdwenen is , waardoor vrij veel 

 tijd en materiaal verloren gingen. 



Als het voornaamste punt ter onderzoeking heb ik den micros- 

 copischen bouw en de ontwikkeling der bursa beschouwd. De 

 macroscopische bouw toch vertoont weinig bij zonderheden of be- 

 langrijke verschillen bij de groepen der vogels onderling en is 

 ook reeds zeer nauwkeurig bekend uit talrijke onderzoekingen ; 

 alleen Forbes onderzocht in dit opzicht negentig species , een ge- 

 tal , dat ik bij lange na niet heb kunnen bereiken. 



Het overzicht der literatuur bevat uitsluitend den inhoud der 

 verhandelingen van vroegere schrijvers over dit onderwerp , ter- 

 wijl de critiek op de daartoe in aanmerking komende werken in 

 de afzonderlijke hoofdstukken geleverd wordt. 



Uit den aard der zaak was het hoen de species waarbij ik het 

 volledigst de ontwikkeling der Bursa kon nagaan. In overeenstem- 

 ming daarmede heb ik in ieder hoofdstuk de beschrijving van 

 het orgaan bij het hoen vooropgesteld, om daaraan de resulta- 

 ten van het onderzoek bij andere species te doen aansluiten. 



De onderstaande lijst bevat de namen der 32 species waaraan 

 ik een onderzoek naar de Bursa Fabricii heb ingesteld. In de 

 systematiek heb ik het handboek van Claus gevolgd. 



