26 



Geoffroy St. Hilaire (1822) (12) hield de Bursa Fabricii voor 

 een »bourse copulatrice" en voor analoog aan den uterus en de 

 zaadblaasjes. 



Hij is de eerste , die van een Tunica muscularis der bursa spreekt. 

 De follikels zijn volgens hem klieren , die een slijmachtig vocht 

 afscheiden om de onderste deelen van de cloaca vochtig te houden. 



Verder lezen wij: »I1 faut qu'elle varie beaucoup et ne soit 

 »pas d'une bien grande utilité. 



»Elle est tapissée de plis longitudinaux comme 1'intérieur de la 

 »matrice de la plupart des mammifères. La position de ce bursa 

 » supérieure en égard a celle de la vessie urinaire rappelle cette 

 »même position de la matrice ou du canal éjaculateur chez les 

 » mammifères. Ces bursae contiennent la liqueur séminale propre a 

 »chaque sexe et ils se mettent en rapport avec Ie coït: c'est la 

 »fonction et la place des vésicules séminales. 



»Notre loi des conuexions nous parte a adopter cette determi- 

 »nation a 1'égard du sexe male". 



De eerste meer uitvoerige bespreking der Bursa Fabricii is te 

 vinden in een verhandeling van Barkow (1829) (13) over de 

 cloaca der vogels. 



Deze laatste onderscheidt hij in drie afdeelingen , waarvan de 

 onderste (buitenste) in haar achterwand de opening der bursa be- 

 vat. »Beim Hahn" zegt hij, »ist die Bursa ungefahr 3 Linien 

 » weit hohl , erstreckt sich aber ausserdem noch 5 bis 6 Linien 

 » weit nach vorn , aber als ein dunnhautiger , nur aus verdichte- 

 »tem Zellgewebe bestehender, undurchbohrter Körper". Evenzoo 

 is het bij de kalkoen. 



Bij een haan , wiens testikels den hoogsten graad van ontwik- 

 keling hadden bereikt, vond Barkow de Bursa Fabricii geheel ge- 

 sloten , zoodat het achterste einde , dat in de onderste afdeeling 

 der cloaca moest uitmonden, hetzelfde vliezige uiterlijk vertoonde 

 als het voorste gedeelte. Aan haar buitenste achterste grens gaat 

 de gesloten bursa over in een bijna 1| mM, langen, aan zijn ba- 

 sis ongeveer f mM. breeden »Zipfel", die naar de spits toe een 

 weinig smaller wordt, in het midden zijner ondervlakte een lichte 



