31 



K. E. von Baer (1835) (19) beschouwt de Bursa Fabricii als 

 een deel van de pisblaas der vogels , terwijl ze op zich zelf direct 

 vergelijkbaar zou zijn met de pisblaas der visschen. 



Huschke (1838) wiens verhandeling »De Bursae Fabricii ori- 

 gine" (20) ik niet heb kunnen raadplegen, was de eerste, die 

 eenige gegevens omtrent de ontwikkeling der bursa bijeenverza- 

 melde. 



Volgens dezen schrijver verschijnt ze op den vijfden broeddag 

 in de cloaca en wel uit den achterwand der cloaca en de Wolffsche 

 gang gezamenlijk. 



Op den tienden broeddag is zij zakvormig, aan hare binnen- 

 vlakte voorzien van 11 plooien, die straalsgewijs naar de opening 

 in de cloaca verloopen. 



Tot den twintigsten broeddag neemt ze in grootte toe. Verder 

 meent Huschke , dat de bursa tot de Wolffsche lichamen in dezelfde 

 verhouding staat, als de pisblaas der zoogdieren tot de nieren. 



Hierom en omdat de uitvoergangen van het Wolffsche lichaam 

 aan dezelfde plaats uitmonden als de bursa, houdt hij deze laat- 

 ste voor een primordiaalnier. 



Qrant (1842) deelt in zijne »Umrisse der vergleich enden Ana- 

 tomie" (21) niets nieuws omtrent den bouw der bursa Fabricii 

 mede , doch komt met een nieuw homologon voor haar aan , nml. 

 Cowpersklier , die zich bij de Mammalia tusschen en beneden de 

 ureteren in de urethra opent, evenals de bursa bij de vogels tus- 

 schen en beneden de ureteren in de cloaca uitkomt. 



Volgens Mayer (1842) (22) vormt gedurende de ontwikkeling 

 van 't hoen de opening der bursa Fabricii in de cloaca een ver- 

 ticale spleet , die veel overeenkomst vertoont met het ostium uteri 

 der Mammalia. Deze stand van zaken verdwijnt na het begin van 

 het eierleggen, en wel in dier voege , dat de randen ineenschrom- 

 pelen en niet meer een dergelijke spleet , maar een onregelmatige 

 opening vormen. 



Stannlus (1846) beschrijft in zijn leerboek der vergelijkende 

 Anatomie (23) eveneens een meer of min proëmineerende plooi, 

 die de dikwijls zeer ruime opening der bursa in de cloaca bedekt. 



