33 



Prepareert men het peritoueaal blad van den wand der bursa 

 af, dan vertoont deze een gekorrelde oppervlakte; de korrels vul- 

 len den gebeelen dikken wand der bursa op. De binnen-opper- 

 vlakte is doorboord door talrijke gaatjes van verschillende afmeting. 

 Bij nader beschouwing blijkt, dat al deze korrels uitvoergan- 

 getjes hebben , waarvan sommigen afzonderlijk , andere in gemeen- 

 schap met 1 — 4 andere in de holte der bursa eindigen. 



Het zijn dus klieren, die in een zeer resistent, vezelachtig weef- 

 sel zijn ingesloten en een eigen wand bezitten. Ieder uitvoergan- 

 getje is bekleed met een slijmvlies, dat overgaat in dat van de 

 bursa , en bevat » une matière visqueuse de nature albuminoïde 

 »ou cébacée, qui, chez les pigeons agés, se convertit en une sub- 

 »stance que Ton peut faire arriver dans la cavité de la bourse 

 »sous forme vermiculaire , en comprimant ses parois". Dit laatste 

 wordt vergeleken bij het uitdrukken van opgehoopt sebum uit de 

 follikels der aangezichtshuid. Bij een duif van twee jaren oud was 

 de bursa zeer hard en rimpelig; in ieder kliertje en in de bursa 

 zelve was opgehoopt »une substance platreuse ou cébacée d'une 

 »consistance calculeuse, qui remplissait très-exactement ces cavi- 

 »tés". Bij nog oudere duiven was de opening der bursa geobli- 

 tereerd , de wand dun en gerimpeld , het geheele orgaan tot de 

 helft der oorspronkelijke grootte gereduceerd. 



Daarbij gaat Martin St. Ange de ontwikkeling van het orgaan 

 na ; bij het jonge hoenderkuiken , dat nog niet uit het ei gekro- 

 pen is , is de Bursa Fabricii in verhouding tot de andere organen 

 veel meer ontwikkeld dan bij de volwassen kip. 



De holte is grooter , de wand dunner, klieren zijn nauwelijks 

 waarneembaar: deze nemen echter sterk toe en verdikken de wan- 

 den der bursa , waardoor hare centrale holte sterk afneemt. 



Na de zesde maand bij de duif en na de achtste maand bij 

 het hoen begint de bursa hare functioneele werkzaamheid te ver- 

 liezen , 't geen afgeleid wordt uit het feit , dat het secretum , dat 

 uit de follikels gedrukt kan worden, niet meer »albuminoide" 

 maar kaasachtig zich voordoet. 

 Nu volgt de conclusie waartoe Martin St. Ange met het oog op 



