34 



de beteekenis van het orgaan gekomen is: na zorgvuldig de mee- 

 ningen van vroegere schrijvers gewikt en gewogen te hebben , 

 meent hij om verschillende redenen de Bursa Fabricii, die dan 

 toch een rijkelijk secereerende klier is, met de glandula prostata 

 der zoogdieren te mogen vergelijken. 



Ahlwik (26) gaf in 1855 een uitvoerige beschouwing over de 

 Bursa Fabricii in 't licht. 



Hierin ziet hij de bursa voor een excretieorgaan aan , dat zijn 

 functie slechts behoudt tot aan het intreden der geslachtsrijpheid. 

 Hij geeft een nauwkeurige beschrijving der bursa bij het hoen, 

 van hare ligging, hare grootte en haar excretuni, dat steeds in 

 de cloaca zou afvloeien, en een kleur-, reuk-, en smakelooze 

 vloeistof van neutrale reactie zou zijn , waarin »Elementarkörn- 

 chen" , vrije kernen en cellen gesuspendeerd zijn : deze cellen zijn 

 waarschijnlijk epitheelcellen , die uit de buisvormige klieren uit- 

 gestooten zijn. 



In de vierde maand na de geboorte van het kuiken is de bursa 

 eivormig, 1\ — 3cM. lang, heeft een diameter van II — 1| cM. 

 en een uitvoergang van 3 mM. lengte en 2 mM. breedte. Na het 

 einde der ontwikkeling sluit zich de opening der Bursa, de door 

 de buisvormige klieren gesecerneerde vloeistof hoopt zich op en 

 doet door haar drukking den wand der bursa atrophieeren. De 

 aldus verweekende deelen worden geresorbeerd en er blijft een hard 

 geelachtig lichaampje over. 



Ten slotte gelooft Ahlwik in de bursa een zweetklier te mogen 

 zien en slaat voor, haar glandula ani te noemen. 



Leijdfg was de eerste, die (in 1857) de Bursa Fabricii goed 

 histologisch onderzocht. In zijne Lehrbuch der Histologie (27) 

 zegt hij het volgende over dit orgaan: »Het verdient vermelding, 

 dat het slijmvlies der Bursa Fabricii der vogels uitsluitend een 

 groote menigte Peyersche follikels bevat; ik onderzocht deze bij 

 Cinclus aquaticus, de patrijs, den steenuil, en de eend." 



Het bindweefsel van de mucosa omsluit louter ronde gesloten 

 follikels , die dicht naast en op elkander liggen en bij de eend 

 door een bijzondere locale ontwikkeling in de bursa twee of meer 



