46 



wordende follikel dringt meer en meer in de diepte der mucosa 

 en het gedifferentieerde bind weefsel wordt tot de adeooïde laag 

 der volwassen follikel. Reeds zeer vroeg snoeren zich de follikels 

 geheel van de onderzijde van het epitheel , waaruit zij ontstaan , af. 

 Daar waar Stieda dit beschrijft, voegt hij er aan toe: »Ob in 

 »diesen Fallen durch den umgünstig gefallenen Schnitt nicht die 

 »Verbindung zwischen Epithel und Follikel getroffen ist, oder 

 »ob wirklich eine vollstandige Abschnürung oder Trennung des 

 »einmal angelegten Follikelkeims stattfinde , darüber bin ich nicht 

 »zu einer endgültigen Entscheidung gekommen. Ich muss beken- 

 » nen , dass ich eigentlich mehr zu letzterer Ansicht hinneige , 

 »weil ich — wie gesagt — bei alteren Embryonen oder bei eben aus- 

 » geschülpften Hühnchen so auszerst selten noch den bestehenden Zu- 

 » sammenhang zwischen dem Epithel der Schleimhaut und dem Fol- 

 •Sflikelinhalt konstatiren kann' '. 



Hij besluit met als zeker te constateeren , dat de follikels in 

 de mucosa der Bursa Fabricii van het epitheel van den achtersten 

 darmwand afkomstig zijn , dus epitheliale en niet lymphoïde organen 

 zijn. Hij meent eindelijk de bursa in de verte met den Thymus 

 te mogen vergelijken. 



Een zeer fraaie verhandeling van Gasser (49) , waarin de aller- 

 vroegste ontwikkeling der Bursa Fabricii en der cloaca zeer nauw- 

 keurig wordt beschreven, verscheen eveneens in 1880. Daarin 

 wordt, in aansluiting met zijne vroegere verhandelingen over de 

 cloaca (47) en de primitiefstreep (48) der vogels , het ontstaan 

 der cloaca en - der daarmede onafscheidelijk verbonden Bursa Fa- 

 bricii op een zeer nauwgezette en juiste wijze beschreven. 



Achter de primitiefstreep treedt een instulping op van het ec- 

 toderm , die zich al vroeg met het entoderm in verbinding stelt. 

 Volgens Gasser hangen op de versmeltingsplaats de drie kiembla- 

 den nog te zamen; hij beschouwt dit weefsel dan ook als nog 

 behoorend bij de primitiefstreep. Doordat het embryo zich ook 

 aan haar achtereinde afsnoert, komt de bedoelde verbindingplaats 

 onder het embryo te liggen en vormt voor een deel den bodem 

 der cloaca. Hij beeldt nu allereerst af (49. Fig. 1) een doorsnede 



