58 



het volgende (No. 49. pag. 298): »Ich musz gestehen, dass nichts 

 » so sehr meiner Teclmik widerstrebte , als die Anfertigung brauch- 

 »barer Langsschnitte von 4 — 5 Tage. Erst nach ganz unver- 

 » haltniszmaszigen Opfern an Zeit und Material gelang es mir, 

 »auch hier die vorhandeuen Lücken in der Beobachtungsreihe in 

 » gewünschter Weise auszufüllen." Na den 5 en dag gelukte het 

 echter reeds veel beter. Ter controle werden ook verscheidene se- 

 riën van dwarsche doorsneden vervaardigd. 



Om de verhouding der kiembladen onderling en het deel , dat 

 ieder tot de vorming van cloaca en Bursa Fabricii bijdraagt, goed 

 te begrijpen , is het noodig tot een zeer vroeg stadium van ont- 

 wikkeling terug te gaan. Wij zullen dus bij onze beschrijving 

 uitgaan van een hoenderembryo van het begin van den tweeden 

 dag der incubatie. 



Op een mediane sagittale doorsnede door zulk een embryo (Fig. 1) 

 blijkt het ons , dat in de primitiefstreep de drie kiembladen nog 

 samenhangen , met andere woorden , ze hebben zich daar ter plaatse 

 nog niet gedifferentieerd. De aanleg der medulla en de chorda 

 dorsalis gaan nog direct in het weefsel der primitiefstreep over, 

 zoo ook de drie kiembladen ; alleen aan de achterzijde heeft het 

 mesoblast zich reeds gedifferentieerd en zich in hare beide pla- 

 ten gespleten. (Fig. 2 mes.). 



Weldra verandert de stand van zaken : zooals bekend is toch , 

 treden in den loop van den tweeden dag en in het begin van den 

 derden achter de primitiefstreep twee instulpingen op. De eerste 

 komt van de rugzijde en richt zich van boven naar beneden en 

 voren ; ze ligt juist vóór de plaats , waar het mesoblast zich reeds 

 afzonderde en dringt dus uitsluitend in het weefsel der primitief- 

 streep in (Fig. 2. E). Zoo ook de tweede instulping , die zich van be- 

 neden naar boven en achteren richt ; ze groeit der eerste te gemoet , 

 doch komt met haar top iets meer naar achteren te liggen. (Fig. 

 2. A). Deze laatste instulping is de aanleg der Allantois. 



Terwijl deze instulpingen optreden en zich vergróoten , begint het 

 achtereinde van het embryo zich langzamerhand af te snoeren en 

 tot een staart uit te groeien. Door het samenwerken dezer pro- 



