60 



Deze cloacaal-aanzwelling doet zich bij het begin van den 4 en 

 dag voor als in Fig. 6 is afgebeeld. Hare dikte varieert van 

 0,048 — 0,068 mM. Hare afmeting van voren naar achteren be- 

 draagt 0,130 mM. Ze is naar voren scherp begrensd. Hier is 

 trouwens de plaats (vroeger geheel achter de primitiefstreep ge- 

 legen) , waar reeds in een zeer vroeg stadium het mesoblast geheel 

 afgescheiden optrad. (Fig. 1 en volgende mes.) 



Ook naar rechts en links is de cloacaal-aanzwelling scherp 

 begrensd ; alleen naar achteren is ze nog niet geheel van hare 

 omgeving gescheiden; hier hangen de drie kiembladen nog samen; 

 echter alleen juist in het midden: naar beide zijden is de schei- 

 ding tot stand gekomen. 



Gaan wij nu nog één stap verder, dan vinden we op het einde 

 van den vierden dag de cloacaal-aanzwelling ook naar achteren 

 scherp begrensd : daarmede is de laatste directe samenhang der 

 drie kiembladen , het laatste overblijfsel der primitiefstreep verlo- 

 ren gegaan. 



Daarbij is de aanzwelling in dikte en breedte afgenomen , naar- 

 mate haar uitbreiding van voren naar achteren grooter is gewor- 

 den (Fig. 7 en 9). Haar dikte toch is nergens meer dan 0,040 

 mM. , hare lengte van voren naar achteren bedraagt 0,180 mM. 

 Bij sterke vergrooting (Fig. 9) blijkt het, dat in de cloacaal- 

 aanzwelling het epiblast en het hypoblast van den aanvang af 

 nog eenigszins van elkander gescheiden zijn , tenminste zich niet 

 onderling vermengen. Op het einde van den 4 en dag neemt elk 

 der kiembladen in de cloacaal-aanzwelling ongeveer de helft van 

 hare dikte in. 



Slaan we nu een blik op de omgeving der cloacaal-aanzwel- 

 ling, dan zien we, dat de instulping A. zich sterk verlengt en 

 zich ontwikkelt tot allantois. Verder heeft nu ook in de geheele 

 achterhelft van het embryo het darmkanaal zich gesloten door 

 het ventraal aan elkander sluiten der hypoblastplooien , aan welke 

 beweging het splanchnische blad van het mesoblast deelnam. 

 Allantois en einddarm komen samen in een holte cl, die de 

 cloaca zal worden. Deze holte is oorspronkelijk echter niet het 



