63 



plaat van lacunair weefsel, die van het einde van den 5a e n dag 

 af zich achter aan de cloaca bevindt, geheel bestaat uit hypoblas- 

 tische elementen , afkomstig van de bekleeding van het achtereinde 

 der cloaca. 



Laat ons thans deze resultaten vergelijken met hetgeen vroegere 

 onderzoekers hieromtrent mededeelden. 



Het zou mij veel te ver voeren, ja, een verhandeling op zich 

 zelf vormen , indien ik de geheele literatuur over de primitief- 

 streep en den eersten aanleg der cloaca zou willen refereeren en 

 critiseeren. Ik heb mij hierbij hoofdzakelijk bepaald tot de uit- 

 voerige, zeer betrouwbare werken van E. Gasser, , waarin men een 

 uiteenzetting van de meeningen van anderen vindt en waarmede 

 Gasser, zoover mij bekend is, in deze tot nog toe het laatste woord 

 heeft behouden. 



De onderzoekingen van Huschke (20) kunnen hier gevoegelijk 

 stilzwijgend voorbijgegaan worden. Slechts dient hier vermeld te 

 worden, dat Bornhaupt (42) de eerste ontwikkeling der cloaca 

 reeds vrij nauwkeurig beschreef en van het lacunaire weefsel mel- 

 ding maakt. Hij beeldt dit vrij juist af en gelooft ook terecht, 

 dat het afkomstig is van het epitheel van het achtereinde der 

 cloaca. Het juiste ontstaan en de fijnere détails kon hij echter nog 

 niet aangeven. 



Gasser beschreef in zijne werken over de primitiefstreep (48) 

 en over de ontwikkeling der cloaca-opening (49) de feiten , die 

 hierbij plaats grijpen zeer nauwkeurig en in de meeste punten 

 stemmen mijne resultaten met de zijne overeen. Slechts in som- 

 mige opzichten kan ik hem niet volgen. Hoe , bijvoorbeeld , rede- 

 neert Gasser? De » Cloakenhöcker" is de rest van het achterste 

 deel der primitiefstreep. Terwijl daarin in drie richtingen de kiem- 

 bladen reeds gescheiden optreden, hangen ze naar achteren bij 

 het begin van den 4 tlen dag nog eenigen tijd samen; anders ge- 

 zegd : de aanzwelling bestaat clan , hoewel ze een epithelialen 

 bouw bezit , niet alleen uit epiblast en hypoblast , maar er 

 zijn ook mesoblastische elementen tusschen gemengd. Wanneer 

 dus (zoo ten minste meen ik hem te moeten begrijpen) op het 



