65 



komen dezelfde is gebleven. Daarentegen krijgt men de voorgrens 

 van het lacunaire weefsel , zooals boven reeds vermeld werd , nooit 

 scherp te zien , hetgeen zich laat verklaren door het langzaam tot 

 elkander naderen der zijwanden. Dit alles blijkt trouwens zelfs uit 

 Gasser's eigen afbeeldingen (Fig. 49 Taf. I). Neemt men een zelf- 

 standige vergrooting der cloacaal-aanzwelling aan , dan is er geen 

 reden , waarom de achtergrens van het lacunaire weefsel zoo juist 

 ook aan de achtergrens der cloaca zou beantwoorden , terwijl er 

 dan alle kans was, dat de voorgrens van dit laatste juist scherp 

 begrensd zou zijn. Daarbij komt , dat de figuren (Taf. I , Fig. 2 a, 

 2 6 enz.), waarin Gasser zijn meening uitgedrukt ziet, uit histolo- 

 gisch oogpunt veel te schematisch zijn , dan dat ze mij tot zijn 

 meening zouden kunnen doen overhellen. 



Dat er daarentegen een woekering der epitheliale elementen van 

 den geheelen achterwand der cloaca bestaat in de in Fig. 10 en 

 11 afgebeelde ontwikkelingsstadiën , wordt feitelijk bewezen door 

 het groote aantal karyokinetische figuren , dat men in iedere door- 

 snede door het lacunaire weefsel aantreft. Ook de aanblik, dien dit 

 weefsel op dwarsche doorsnede biedt en die ook in Gasser's af- 

 beeldingen vrij goed is weergegeven, wijst er ten duidelijkste op, 

 dat het uit twee platen is opgebouwd en dat de zaak zich zoo 

 toedraagt, als ik ze voorgesteld heb. 



Eindelijk , wat betreft het aannemen een er geheele versmelting 

 van epiblast en hypoblast met het mesoblast , waardoor Gasser het 

 lacunaire weefsel als samengesteld uit de drie kiembladen beschouwt : 

 om de bovenvermelde redenen "heb ik het mesoblast buiten geslo- 

 ten en , zooals ook reeds uitvoerig besproken werd , bleek het mij 

 uit mijne praeparaten, dat een vermenging van epiblast en hypo- 

 blast ook nooit plaats vindt. 



Het was noodig bij dit eerste gedeelte der ontwikkeling eenigs- 

 zins langdurig stil te staan, omdat, zooals uit het volgende zal 

 blijken , alleen door het rechte inzicht hierin het mogelijk kon 

 worden , te bepalen , van welk kiemblad de Bursa Fabricii afkomstig 

 is en in welke betrekking zij tot de epiblastische cloaca-instulping 

 en tot de cloaca zelve staat. 



