67 



en 16, vervaardigd naar praeparaten van embryonen van 8 en 

 10 dagen. 



Op den tienden dag, het eindpunt van onze beschouwingen in 

 dit eerste hoofdstuk, vinden wij den toestand aldus: (figuur 16). 



Achter den einddarm R is een groote niet epithelium bekleede 

 ruimte aanwezig ; het is de aanleg der Bursa Fabricii (B F). Haar 

 hoogte bedraagt 0,805 mM., haar diameter van voren naar ach- 

 teren 0,428 mM. Ze communiceert met de buitenwereld (of liever 

 met de Amnionholte) door een uitvoergang, die 1,330 mM. lang 

 is. Het epitheel dezer uitvoergang gaat vóór aan zijn onderste 

 gedeelte over in een dunne plaat van epitheliaal weefsel ; dit is 

 de rest van het ons bekende lacunaire weefsel en meet van voren 

 naar achteren 0,285 mM. Dit weefsel verbindt de uitvoergang der 

 Bursa Fabricii met de cloaca, die een diameter heeft van 0,617 

 mM. Talrijke langgestrekte lacunen in de beschreven celplaat 

 wijzen er reeds op , dat hier weldra de doorbraak der cloaca- 

 opening plaats zal vinden. Rondom den aanleg der Bursa Fabricii 

 heeft zich langzamerhand het indifferente embryonale weefsel tot 

 een omschreven laag van eenigszins fibrillair weefsel gedifferen- 

 tieerd , evenals dit bijvoorbeeld ook om den darm en andere or- 

 ganen geschiedt. 



Zooals uit de wijze van ontstaan der Bursa Fabricii reeds te 

 verwachten was, is een scherpe afscheiding tusschen het epiblas- 

 tiscbe epitheel en dat, wat van de oorspronkelijke bekleeding der 

 cloaca afkomstig is , niet waar te nemen. Het is echter boven 

 allen twijfel verheven , dat het epitheel der Bursa Fabricii zelve 

 afkomstig is van het lacunaire weefsel en dus hypoblastisch is. 

 De aanwezigheid van lacunen in het weefsel der zich reeds vor- 

 mende bursa (Fig. 15) en vooral de hieronder te bespreken resul- 

 taten van mijn onderzoek bij andere species sluiten de mogelijk- 

 heid geheel uit, dat de epiblastische instulping E achter langs 

 het lacunaire weefsel in de lengte zou kunnen uitgroeien en zoo 

 de Bursa Fabricii geheel zou kunnen vormen. (Zie o. a. Gasser). 

 In tegendeel: de epiblastische instulping neemt er geen essentieel 

 deel aan; weldra (ongeveer op den 15 en dag) zal ze ook met de 



