73 



Huschke (20) stelde het eerste optreden der Bursa Fabricii 

 op den 5 den dag; hij hield dus naar alle waarschijnlijkheid het 

 lacunaire weefsel, dat op den 5 den dag ontstaat, reeds voor de 

 Bursa Fabricii zelve; dit komt mij te waarschijnlijker voor door 

 de wijze, waarop hij overigens de ontwikkeling der bursa be- 

 schrijft. (Zie in het overzicht der literatuur onder n°. 20). 



Bornhaupt (42) meent, dat men eerst op den 9 den of 10 den 

 dag van de aanwezigheid der Bursa Fabricii mag spreken. 



Gasser (49) eindelijk stelt het optreden der bursa op den ze- 

 venden dag; dan is er echter nog een dunne membraan aanwe- 

 zig, die de epiblastische instulping en de holte van het lacunaire 

 weefsel van elkander scheidt. Gasser zag deze over het hoofd en 

 stelt daardoor het optreden der bursa te vroeg. Eerst op het einde 

 van den achtsten dag verdwijnt deze afscheiding, en eerst dan mag 

 men dus , mijns inziens , de aanwezigheid der Bursa Fabricii aan- 

 nemen. (Zie ook boven , pag. 66). 



Wat de ontwikkeling der Bursa Fabricii zelve aangaat, zoo 

 heeft Bornhaupt, (zooals uit het literatuur-overzicht blijkt) reeds 

 zeer juist haar ontstaan beschreven ; hij kon echter de verhouding 

 der kiembladen en het lacunaire weefsel , door de nog vrij gebrek- 

 kige microscopische techniek , nog niet in alle détails nagaan ; hij 

 vermoedde dus , meer dan dat hij zeker kon aantoonen , dat de 

 Bursa Fabricii zich uit het lacunaire weefsel ontwikkelde. 



Kölliker schrijft de vorming der bursa toe aan de epiblas- 

 tische cloaca-instulping. Op pag. 211 van zijn: » Entwicklungs- 

 geschichte des Menschen und der höheren Thiere" zegt hij : 

 » Ich bemerke daher , auf Gasser und Bornhaupt verweisend , nur 

 »dass soviel feststeht, dass der aussere Theil der Cloake sammt 

 »der Bursa Fabricii von aussen her, also unter Betheiligung des 

 »Ectoderma, sich entwickelt und vom 6 — 7 Tage bis zum 15 D als 

 »selbstsfandige, vom Darme getrennte Einstülpung besteht". 



Gasser beweert ook , dat de ectodermale instulping , door zich 

 naar boven en achteren sterk te verlengen , de Bursa Fabricii 

 vormt, hoewel hij moet erkennen, dat de verlenging der instul- 

 ping eenigszins op kosten van het lacunaire weefsel plaats grijpt. 



