93 



(42) , Stieda (46) en Retterer (50) , welke allen de ontwikke- 

 ling der Bursa Fabricii in hun onderzoek opnamen , zooals uit het 

 aan 't begin dezer verhandeling gegeven literatuur-overzicht is ge- 

 bleken. 



Bornhaupt, die, zooals in het vorige hoofdstuk bleek, een zeer 

 juist inzicht had in de eerste ontwikkeling der Bursa Fabricii, 

 beschrijft ook de verdere ontwikkeling van dit orgaan in hoofd- 

 zaak zeer naar waarheid. Slechts laat hij de follikelkiemen eerst op 

 den vijftienden dag als kleine »Knötchen" in het epithelium op- 

 treden : wij hebben gezien , dat de eerste follikelkiemen reeds in 

 een embryo van twaalf dagen te vinden zijn. Zeer juist meende 

 Bornhaupt, dat de follikels aan één pool verbonden bleven met 

 het epitheel , doch hij wist nog niet , dat ieder follikel uit twee 

 verschillende elementen wordt opgebouwd. 



Stieda bevestigt , zooals we gezien hebben , in het algemeen 

 de resultaten van Bornhaupt en geeft daarenboven een nauwkeu- 

 rige beschrijving van de ontwikkeling der follikelkiemen, waar- 

 uit hij de bewijzen put voor zijn meening, dat de follikels niet 

 als Peijer's- of lymphatische follikels mogen beschouwd worden. 



Bij inzage van 't geen in het literatuur-overzicht daarover voor- 

 komt, zal blijken, dat het resultaat van mijn onderzoek dat van 

 Stieda op de meeste punten bevestigt. Deze onderzoeker komt 

 echter tot de conclusie , dat aan het einde der embryonale ont- 

 wikkeling nog slechts enkele follikels met het epithelium samen- 

 hangen , de meeste zich geheel daarvan afgesnoerd hebben. Had 

 hij seriën van doorsneden kunnen bestudeeren , zonder twijfel zou 

 het dezen kundigen onderzoeker niet ontgaan zijn , dat wer- 

 kelijk alle follikels met het epithelium blijven samenhangen. Een 

 kleine aanmerking op Stieda's figuren is nog , dat de grenslijn 

 (op zijn tweede figuur uit de ontwikkeling van de follikelkiem) 

 tusschen de follikelkiem en het epithelium , waarin ze zich be- 

 vindt, in werkelijkheid niet bestaat; bij sterkere vergrooting blij- 

 ken de epitheliumcellen daar ter plaatse slechts eenigszins dichter 

 opeen gepakt, waardoor de kernen zich wat langer en smaller 

 voordoen (Fig 31 — 34). Zoodoende krijgt het epithelium daar een 



