94 



iets donkerder aanzien. Ook is de bouw van het epithelium niet 

 zoo schematisch , als Stieda dien afbeeldt. 



Ten slotte rest ons nog de bespreking van Retterer's verbande- 

 deling. Deze onderzoeker komt tot resultaten , geheel strijdig met 

 die van Stieda en ook van mijne onderzoekingen: ik zal zijne 

 zeer uitvoerige behandeling van het onderwerp niet in alle détails 

 weerleggen : slechts wil ik wijzen op hetgeen mijns inziens in 

 hoofdzaak tegen zijne voorstelling is in te brengen. 



Hij beweert dat de follikels ontstaan als verdikkingen van het 

 epithelium , die zich alle reeds na drie of vier dagen af snoeren van 

 het epitheel en waarin aan alle zijden het omringende weefsel in- 

 groeit , 't welk zoodoende een bindweefselnet vormt, dat zich tusschen de 

 epitheliale elementen zoowel van de centrale als van de periphere 

 follikelmassa bevindt. 



Dat Retterer tot deze meening kwam , is mijns inziens grooten- 

 deels te verklaren uit het feit , dat hij niet alleen geen seriën 

 van doorsnedeu maakte , maar zich geheel bepaalde tot oude en 

 vrij gebrekkige methoden van onderzoek. Zijne figuren dragen 

 daar ook in hooge mate de sporen van. Men beschouwe bijvoor- 

 beeld zijn Ag. XVII pi. XIX, en lette op den bouw van het 

 epitheel en van de follikelkiem , op de ongelijksoortigheid der daarin 

 voorkomende elementen , op den spitsen vorm der follikelkiem , 

 en men zal tot de overtuiging komen , dat dit geen goede ver- 

 ticale doorsnede door een zeer jongen follikel kan voorstellen , 

 doch misschien een scheeve, tangentiale doorsnede door een ouder 

 stadium. Op alle figuren van Retterer zijn dergelijke aanmerkin- 

 gen te maken, niet het minst op die, welke duidelijk moeten 

 maken, hoe het bindweefsel in de epitheliale elementen in- 

 groeit en daarin een netwerk vormt (Fig XIX e.a.). Ik neem 

 van deze voorstelling dan ook niets aan: in het volgende hoofd- 

 stuk zal worden aangetoond, dat van een fijn bindweefselnet in 

 de centrale follikelmassa geen sprake kan zijn; op blz. 92 heb ik 

 de questie van het al of niet bestaan eener onderlinge uitwisseling 

 van de verschillende elementen in den follikel reeds besproken, en 

 we zagen dat, zoo men bij Rhea Americana ook al een dergelijke 



