114 



van de binnenste, dunnere laag liepen longitudinaal, die van de 

 buitenste, dikkere transversaal om de bursa. Na maceratie ble- 

 ken deze te bestaan uit vezelaehtig bindweefsel , waarin vele bind- 

 weefsellicbaampjes en een klein aantal onregelmatig verloopende 

 gladde spiervezelen voorkwamen. 



Alesi (44) ontkent eenvoudig het bestaan van alle spierweef- 

 sel in den wand der bursa; hij ziet alles aan voor elastisch weef- 

 sel (»membrana elastica" of »strato elastico"). Ook Stieda (46) 

 volgt hem hierin na. 



Retterer (50) bewees echter in aansluiting aan de beweringen 

 van Geoffroy St. Hilaire , Berthold en Wagner , dat er wel dege- 

 lijk een meer of minder ontwikkelde spierrok aan de bursa te 

 herkennen is en gaf den bouw en de afmetingen hiervan bij 

 eenige species nauwkeurig aan. 



In dit opzicht sluit ik mij geheel bij Retterer aan. Ik vond, 

 zooals in het beschrijvende gedeelte van dit hoofdstuk is geble- 

 ken, de tunica muscularis bijna altijd aanwezig. 



In het vorige hoofdstuk hebben wij reeds haar ontwikkeling bij 

 het hoen nagegaan , waar ze ongeveer op den dertienden broeddag 

 optreedt; het eerst worden talrijke transversale vezelen aangelegd. 



Voor de aanwezigheid van spiervezelen pleiten ook de bewe- 

 gingen en de samentrekkiug , die ik herhaaldelijk aan de bursa waar- 

 nam , wanneer ze oogenblikkelijk uit het pas gedoode dier werd uit- 

 gepraepareerd. 



Daar waar de muscularis zeer dun is, bestaat ze meestal uit 

 transversaal om de bursa loopende vezelen (Anas , lotanus, Pla- 

 tycercus , Luscinia , Fringilla , Astur , enz.). Bereikt ze een groo- 

 tere dikte , dan is ze samengesteld óf uit talrijke onregelmatig 

 elkander kruisende bundels (bijvoorb. bij Columba, Corvus , Strix) 

 of ze bestaat uit twee duidelijk herkenbare lagen. In het laatste 

 geval komt weder dit verschil voor: of de buitenste vezelen loo- 

 pen transversaal , de binnenste longitudinaal , of het omgekeerde 

 vindt plaats. Het eerste treft men aan bij de Gallinae, bij Cyg- 

 nus, bij eenige Passeres; het laatste bijvoorbeeld bij Sturnus, 

 verder volgens Retterer ook bij Uria troïle. 



