123 



» Schijnbaar lymphoïd" noem ik dit weefsel, omdat naar mijne 

 overtuiging noch de periphere noch de centrale follikel massa iets 

 met lymphe te maken hebben; de follikels mogen dan ook aller- 

 minst gelijk gesteld worden met die van lymphklieren of met 

 Peijer's of solitaire follikels , waarmede ze niets gemeen hebben 

 dan , op den eersten aanblik , het uiterlijk. Terwijl de centrale 

 massa alleen reeds door haar afkomst toont geen lymphatisch weefsel 

 te zijn , is er ook mijns inziens niet één goede grond aan te voe- 

 ren om de periphere laag daarvoor te mogen houden : de cellen , 

 dit gaf ook Retterer toe, zijn volstrekt geen lymphcellen; van 

 lymphvaten , lymphruimten of ophoopingen van lymphcellen is 

 niets te bespeuren. Retterer bewees door zijne inspuitingen, dat 

 de lymphspleten niet in de follikel dringen. Ook een alge- 

 meene infiltratie van het interstitiëele weefsel meb lymphcellen , 

 zooals men in de lymphklieren waarneemt, komt niet voor; inte- 

 gendeel, de follikels zijn altijd scherp begrensd en van elkander 

 gescheiden door dunne bind weefselschotten , waarin de bloedvaten 

 verloopen. Stieda heeft dus blijkbaar terecht, in navolging van 

 Bornhaupt en Gallen, aan de follikels der Bursa Fabricii alle over- 

 eenkomst met Peijer's follikels ontzegd. 



Ten overvloede haalt deze schrijver ook nog als bewijs voor 

 zijne stelling het ontbreken van bloedvaten in de epitheliale fol- 

 likelmassa aan. Van alle overige onderzoekers houdt alleen Ret- 

 terer staande, dat ze er wel in voorkomen. Ik zelf heb dit nooit 

 waargenomen en ben ook van het tegendeel overtuigd. Het komt 

 mij zeer waarschijnlijk voor, dat Retterer's figuur XXI, waarin 

 hij die bloedvaten afbeeldt, vervaardigd is naar een doorsnede, 

 zóó tangentiaal door den follikel gaande , dat de centrale massa 

 niet getroffen was , te meer omdat de grens der centrale massa 

 ook niet is aangegeven. 



Wat overigens Retterer's resultaten aangaat, het zal na al het- 

 geen in dit en in het vorige hoofdstuk over den bouw der fol- 

 likels gezegd is , wel geen betoog meer behoeven dat R.'s voor- 

 stelling der follikels als »follicules clos" ten eenen male bezijden 

 de waarheid is. 



