120 



vloeistof iii een of andere ruimte bij te geringe of geheel opge- 

 houden afvoer dier vloeistof. Iets dergelijks schijnt ook hier voor 

 te komen. Misschien heeft door de vernauwing van de uitloozings- 

 opening der epitheelkanalen veel vloeistof zich daarin opgehoopt , 

 de wanden doen uitzetten en de epitheelcellen doen degeneree- 

 reu. Daar, waar de gespannen wanden van twee of meer verwijde 

 kanaaltjes elkander raakten , zijn deze door de drukking geheel 

 geatrophieerd en verdwenen. 



Ook de toestand , waarin de follikels verkeeren , wijst op een 

 verhoogde drukking in de epitheelgangen. De top des follikels puilt 

 niet meer daarin uit, maar is ingedrukt, de follikels zijn van 

 boven als 't ware in de breedte uitgetrokken en , waar dit proces 

 sterk is voortgegaan , vindt men den follikel op doorsnede als 

 een sikkel- of halve-maanvormig lichaam langs de holte der epi- 

 theelinstulping liggen. De structuur der follikels is ook reeds 

 bijna overal verloren gegaan ; in velen ziet men echter nog de grens 

 tusschen centrale en periphere follikelmassa. 



De verhouding der deelen in deze mucosa , die zoo sprekend op 

 retentie-cysten gelijkt, is een vrij krachtig argument voor het 

 aannemen van een secretie 't zij in den follikel, 't zij in 't epi- 

 thelium , 't zij in beide , want zonder secretie van vloeistof kan 

 men natuurlijk geen ophooping van vloeistof en geen retentie- 

 cysten verkrijgen.. Ik heb echter niet kunnen uitmaken of we 

 hier met een pathologisch geval te doen hebben of met het nor- 

 male degeneratieproces der bursa. 



3. Een hoen van 13 maanden bleek als rest der bursa een 

 klein zakvormig aanhangsel aan den achterwand van het procto- 

 daeum te bezitten; het was 4 mM. lang en 3 mM. breed. Op 

 doorsnede vindt men een zeer dikken spierwand , aan de binnen- 

 zijde bekleed met een epithelium dat voorzien was van talrijke 

 onregelmatige plooien en instulpingen. In het sub-epitheliale 

 weefsel bevinden zich , behalve een groot aantal vaatkronkels , als 

 laatste overblijfsel der follikels hier en daar kogelronde ophoo- 

 pingen van donker gekleurde cellen , waarin overigens de struc- 

 tuur van den follikel niet meer te herkennen is. 



y 



