132 



atrophieeren. Hierbij dient echter opgemerkt te worden , dat de 

 uitvoergang der bursa volstrekt niet altijd oblitereert. 



Volgens Alesi zou het optreden der ons bekende epitheelin- 

 stulpingen het begin der degeneratie zijn. (zie bist. overzicht 

 pag. 41). Terecht wordt dit reeds door Retterer (1. c. pag. 446 — 

 447) bestreden, die er op wijst, dat die epitheelinstulpingen reeds 

 in jonge vogels, ja, bij sommige groepen reeds in het embryo 

 optreden. Forbes geeft eenvoudig het resultaat van zijn ook bij 

 oude vogels verricht onderzoek , (zie hist. overzicht pag. 42 e. v.) , 

 en komt daardoor tot zijne op pag. 44, sub 2 aangegeven con- 

 clusie. Retterer eindelijk wijdt een hoofdstuk aan de atrophie der 

 bursa (zie hist. overzicht pag. 52). Ik zelf heb te weinig onder- 

 zocht in deze richting, dan dat ik hier een oordeel over het 

 werk van vroegere onderzoekers zou mogen uitspreken. Wel kan 

 ik veel van wat Retterer verdedigt, met mijne praeparaten over- 

 eenbrengen, maar ook veel is mij in zijn verklaring nog niet 

 duidelijk. 



Ook over de vraag, of het verdwijnen der bursa in verband 

 staat met het eierleggen , heb ik mij geen oordeel kunnen vormen. 



Aan het einde dezer verhandeling gekomen, moeten wij nog 

 met een enkel woord bespreken , wat wij uit den bouw der Bursa 

 Fabricii kunnen besluiten omtrent hare functie en hare homolo- 

 gie. In 't algemeen is het resultaat in dit opzicht negatief ge- 

 weest, d. w. z. er is gebleken, dat de meeste theorieën hierom- 

 trent moeten worden verworpen. 



Wat de functie der bursa aangaat ; daarvan is ons niets geble- 

 ken. Uit het op pag. 123 gezegde volgt genoegzaam, dat de bursa 

 geen lymphklier is. Verder weet ik geen voorbeeld , dat mij de 

 vrijheid zou geven om de follikels als ware klieren te beschou- 

 wen , zooals sommige schrijvers deden. Het epithelium is geen 

 klierepithelium en het orgaan heeft ook niets met geslachts functie 

 of excretie te maken , daar het reeds in het eerste tijdperk van 

 't geslachtsleven verdwijnt. Het eenige wat op een geringe slijm- 



