19 



bij mensch en aap in jonge zwangerschapsstadia vindt (PI. II, fig. 11). 



Het epitheel is zeer hoog cylindrisch, schijnbaar meerlagig, 

 doordien de kernen op ongelijke hoogte staan en telkens een cel 

 met smallere basis afwisselt met andere, welker basis breeder is. De 

 kliercellen krygen een glazig voorkomen ; de apicale celgrens kan 

 onduidelijk worden, terwijl de celinhoud ongemerkt overgaat in 

 een korrelige massa, welke de klierholte vult. Eigenaardige homo- 

 gene basale klompjes in de kliercellen (PI. II, fig. 12, b. 1.), welke 

 ik slechts in enkele preparaten waarnam (in een anderen uterus 

 uit dezelfde periode vindt men ze apicaal), staan waarschijnlijk in 

 verband met het sterk verhoogde secretieproces. In de aan de 

 muscularis grenzende laag vertoont het epitheel van vele klierfundi 

 degeneratieve veranderingen. Tusschen ongeschonden epitheelcellen 

 liggen sterk gekleurde homogene, ovale staafjes, die voor een 

 gedeelte zijn op te vatten als gedegenereerde kernen van klier- 

 epitheel (Barfurth (^6)), gedeeltelijk echter van uit het stroma 

 naar binnen gedrongen elementen schijnen te zijn (PI. II, fig. 11). Ze 

 liggen ook in het klierlumen en kleuren zich op dezelfde wijze 

 als spermatozoïden, die ik samengeschoold in vele klierfundi in 

 een dezer uteri heb kunnen aantoonen, welke echter met sterke 

 vergrooting door hun kleineren omvang en staartvormigen uit- 

 looper gemakkelijk van bovengenoemde elementen zijn te onder- 

 scheiden (PI. II, fig. 12 sp.) '). 



Op deze degeneratie, gepaard met afstooting van epitheelcellen 

 in de klierfundi, welke we niet slechts praemenstrueel, doch ook in 

 enkele menstrueerende uteri hebben waargenomen, wordt een 

 eigenaardig licht geworpen, wanneer we deze bevinding in over- 

 eenstemming brengen met die van Bonnet (02) en Kolstee (03) 

 bij bronstige en zwangere Ungulaten en Carnivoren. Deze beide 

 onderzoekers vonden een afstooting van geïuvagineerde klier- 

 epitheelplooien, aan welke ze een embryotrophische beteekenis 



1) Het binnendringen van spermatozoïden door de smalle klierhalzen tot in den 

 fundus uteri, dus tegen de stroomricliting van het kliersecretum op, schijnt een alge- 

 meen voorkomend verschijnsel te zijn, dat ik herhaaldelijk behalve bij Cercocebus en 

 Hylobates, ook bij Erinaceus heb kunnen waarnemen. 



