43 



hiervan de oorzaak is. Heape's opmerking (94 blz. 425): »in 

 the examples before us there would seem to be no room for the 

 formation of polar stars or nuclear spindles" (wegens den kern- 

 rijkdom van het stroma) is uiterst primitief. 



Naast eenvoudige insnoering ziet Heape fragmentatie van ker- 

 nen. De fragmenten onderscheiden zich van die der polynucleaire 

 leucocyten door hun lichtere tint, terwijl het omringende proto- 

 plasma donkerder is. Bovendien zou het aantal fragmenten der 

 polynucleaire leucocyten meestal vier bedragen (?), terwijl dit aan- 

 tal in de stromacellen niet voorkomt. Zeer kleine kernen, die in 

 het stroma liggen zouden vermoedelijk de fragmentatieproducten 

 zijn. De mogelijkheid, dat het dwarse doorsneden van langwerpig- 

 ovale kernen kunnen zijn, wordt niet door Heape overwogen. 

 Dat hij zelf nog eenigszins twijfelt aan het beschreven fragmen- 

 tatieproces, blijkt uit hetgeen in een later verschenen publicatie 

 over Macacus rhesus, vermeld wordt: »Division by fragmentation 

 in the case of the nuclei of the stroma I laid some stress upon 

 in my former paper (No 8) but was unable to demonstrate to 

 my own satisfaction the actual separation of the various portions 

 of the fragmented nucleus" (blz. 144). 



Wat de zwelling der mucosa betreft, komen mijn waarnemingen 

 met die van Heape overeen. Op de periode van hypertrophie 

 volgt een degeneratieperiode. Vettige degeneratie heeft Heape 

 tevergeefs gezocht (een reactie op vet was bg mijn in alkohol 

 bewaard materiaal uit den aard der zaak niet mogelijk). 



Heape is van oordeel, dat zichtbare degeneratieve verschijn- 

 selen in epithelium en stroma aan de bloeding vooraf gaan. 

 Inderdaad heb ik niet zelden in het beginstadium der menstruatie 

 veranderingen in het dekepithelium gezien, die in deze richting 

 wezen (plaatselijke schrompeling der kernen, vorming van vacuolen 

 in het celplasma enz.). Zichtbare degeneratie in het stroma vind 

 ik eerst op de plaatsen, waar extravasaten de elementen uit 

 elkaar dringen. 



Heape schrijft de hypertrophie van den vaatwand toe aan ver- 

 meerderden bloedsdruk, de ruptuur aan degeneratie en vermin- 



