53 



leven van geslachtsrijpe vrouwen ontleend, zal deze vraag wellicht 

 tot oplossing brengen. 



In de litteratuur vind ik geen waarnemingen hieromtrent be- 

 schreven ^). 



Wat de qualitatieve veranderingen in de mucosa uteri gedu- 

 rende de menstrueele bloeding betreft, heb ik zeer vele punten 

 van overeenkomst gevonden tusschen mijn bevindingen bij Cerco- 

 cebus en hetgeen mij uit de litteratuur over de menstruatie bij 

 den mensch bekend is. 



Amitotische deeling als Heape bij apen beschrijft, vind ik ner- 

 gens vermeld, mitotische figuren zijn daarentegen herhaaldelijk aan- 

 getoond. Een zeer kernrijke submusculaire laag, welke van betee- 

 kenis is voor de regeneratie van het stroma heeft o. a. Wijder (83) 

 beschreven ; latere onderzoekers maken er zelden melding van. De 

 hypertrophie der stroma-elementen wordt algemeen aan de ver- 

 hoogde hyperaemie der mucosa toegeschreven. Ik aarzel deze voor 

 de hand liggende verklaring geheel aan te nemen, daar bij de 

 door mij onder groep A gerangschikte uteri sterke hyperaemie 

 met betrekkelijk zeer geringe praemenstrueele zwelling kan 

 gepaard gaan. Weliswaar zijn de vele dikwandige, geslingerde 

 arteriolae in de uteri met sterk gezwollen slijmvlies in staat, den 

 bloedtoevoer aanzienlijk te verhoogen, toch is het zeer wel moge- 

 lijk, dat een specifiek agens (b. v. in den vorm van een ovariaal 

 secretieproduct), niet de hyperaemie als zoodanig, de enorme 

 zwelling der mucosa kan verwekken. 



Terwijl Kundrat en Engelmann (73) een primaire vervetting 



1) Op het voorkomen van papilvormige excrescenties bij menstruatie en praemen- 

 strueel, waardoor de klieren het karakter krijgen van de door Opitz (9ö) beschreven 

 zwangerschapsklieren heeft onlangs Hitschmann (04) gewezen, naar aanleiding van een 

 door hem zelf waargenomen geval en twee van Seitz (03). Tn deze drie gevallen kon 

 graviditeit of abortus uitgesloten worden. Hitschmann spreekt de meening uit, dat niet 

 slechts de inbedding van het ei, doch eveneens de menstrueele zwelling een dergelijke 

 verandering der klieren kan veroorzaken. Dergelijke waarnemingen aan physiologisch 

 materiaal verricht, zouden belangrijk zijn in verband met den verschillenden graad van 

 praemenstrueele zwelling bij Cercocebus. In het geval van Hitschmann had echter 

 extirpatio uteri plaats wegens profuse bloeding, in een door hem geciteerd geval van 

 "Westphalen (96), wegens metritis chronica (geval IV, blz. 58). De uteri van Seitz 

 waren evenmin geheel normaal. 



