58 



Stkatz (98), op dezelfde wijze te werk gaande, toen hij het ova- 

 rium van Tarsius in verschillende levensperioden bestudeerde, 

 heeft destijds slechts één menstrueerenden uterus gevonden (Utr. 

 Mus. Cat. n°. Tarsius 277), welken hij als volgt beschrijft: 



» Uterus leicht gefaltet, wie ein puerperaler, jedoch ist keine 

 Placentarstelle zu constatiren. In der üterushöhle viel Blut und 

 desquamirtes Epithel (pag. 46)." In de algemeeue bespreking der 

 resultaten zegt Stratz i»Bezüglich der Menstruation können wir 

 allein sagen dasz dieselbe besteht und dass in dera einen Fall, 

 der zur üntersuchung kam, bei bereits eingetretener Blutung und 

 Desquamation sich ein zwar reifer doch noch nicht befruchtungs- 

 fahiger FoUikel fand". 



Op grond van dit enkele, door Stratz vermelde preparaat, dat 

 ik zelf in de gelegenheid was te bezichtigen, zou ik het niet ge- 

 waagd hebben tot het bestaan eener menstruatie bij Tarsius 

 spectrum te besluiten. 



In verband met andere ongetwijfeld menstrueerende uteri, wil 

 ik geenszins de mogelijkheid ontkennen, dat het bloed in de 

 uterusholte aan een meustruatieproces is toe te schrijven, toch 

 dient men tevens in het oog te houden, dat deze uterus een puer- 

 perale is en dat het bloed hoofdzakelijk in den puerperalen hoorn 

 ligt *) (Tarsius is unipaar). 



Mijn eigen onderzoek omvatte 35 niet recent puerperale uteri. 

 Dat ik onder dit materiaal niet minder dan 23 ongetwijfeld men- 

 strueerende heb gevonden, moet hieraan worden toegeschreven, dat 

 deze uteri gesneden waren met het doel jonge zwangerschapsstadia 

 te vinden, waartoe natuurlijk bij voorkeur gezwollen genitalia met 

 groote ovaria waren uitgezocht ^). 



1) Vindt men in latere stadia van het puerperium extravasaten in het stroma van 

 beide uterushoornen, niet uitsluitend in den puerperalen, zoo is dit (naast andere ken- 

 merken) een aanwijzing dergelijke preparaten onder de menstrueerende te rangschikken. Dit 

 criterium ontbreekt ons bij Tupaja javanica, waar beide hoornen tegelijkertijd zwanger zijn. 



3) De catalogus-nummers van deze menstrueerende uteri zijn: 



ütr, mus. cat. no Tarsius 61, 113, 157, 189, 277, 314, 362, 375, 424, 449, 450, 

 462, 469, 480, 488, 514, 593, 653, 657, 680, 730, 746, 747. 



De collectie is sedert Stratz's onderzoek aanzienlijk verrijkt, vandaar waarschijnlijk 

 onze uiteenloopende bevindingen. 



