86 



wand, waar zich in de meeste gevallen de kiemblaas het eerst 

 bij zwangerschap vasthecht. Daar de uteri uit de beginstadia der 

 menstruatie van Cercocebus zóó gesneden waren, dat de dorsale wand 

 niet meer van den ventralen was te onderscheiden, kon ik de 

 bevinding van Heape niet controleeren. Zeer duidelijk was echter, 

 dat het menstruatieproces op beide placentairplaatsen sterker tot 

 uiting kwam dan meer distaalwaarts en in den fundus uteri. 



Zonder in teleologische bespiegelingen te vervallen, kan men 

 met geen mogelijkheid processen in het slgmvlies, als ik bij Cer- 

 cocebus waarnam, toeschrijven aan een prikkel, welke oorspronkelijk 

 van een onbevrucht ei of van het ovarium is uitgegaan. 



Nemen wij aan, dat alle veranderingen, gelijk ze periodiek in 

 het slijmvlies tot uiting komen, opgewekt zijn door een bevrucht 

 ei, zoo dient een verklaring gezocht te worden voor het feit, dat 

 deze processen in den loop der phylogenese zich onafhankelijk 

 hebben gemaakt van het bevruchtiugsproces. 



De prikkel, die oorspronkelijk dit verschijnsel heeft opgewekt, 

 zou dus een ander uitgangspunt gehad hebben dan de prikkel 

 welke heden ten dage periodiek op het slijmvlies inwerkt. 



Hoe kunnen wij ons voorstellen, dat b.v. het ovarium een functie 

 heeft overgenomen, welke aanvankelijk in den trophoblast haar 

 zetel had? en hoe is het denkbaar, dat een proces, oorspronkelijk 

 door een bevrucht ei verwekt, gedurende den bronsttijd aan de 

 eerste ovulatie en aan de eerste copulatie vooraf kan gaan ? 



Wat de eerste vraag betreft komen wy op een terrein, dat 

 onlangs door Halban (05) betreden is, toen hij de meening uit- 

 sprak, dat de trophoblast tijdens zwangerschap de rol overneemt 

 van ovariaal-producten, welke de verschijnselen in den volwassen, 

 niet zwangeren uterus beheerschen. Bij de bespreking van de 

 theorieën over den aard van den actueelen prikkel, welke den 

 menstrueelen cyclus verwekt, kom ik op Halban's beschouwin- 

 gen terug. ^ 



Heeft, gelijk ik waarschynlijk acht, een bevrucht ei door directe 

 inwerking van den trophoblast op het slijmvlies oorspronkelijk de 

 eerste veranderingen in de mucosa verwekt, dan kan men zich 



