106 



Naar aanleiding van dit geheele vraagstuk vestig ik nog een- 

 maal de aandacht op de wenschelijkheid ook bij den mensch een 

 nauwkeurig onderzoek in te stellen naar de ovulatie-verhoudingen. 



Dat bij de vrouw, evenals wij bij Cercocebus onweerlegbaar 

 konden aantoouen, menstruatie kan voorbij gaan zonder ovulatie, 

 is een door vele onderzoekers waargenomen feit. Of de geheele 

 cyclus kan verloopen zonder dat een ei het ovarium verlaat, blijft 

 daarentegen een open vraag, waarop de gegevens in de litteratuur 

 ons geen voldoende antwoord verschaffen. 



Waarnemingen van Leopold en Mironoff (94) zouden er op 

 wijzen, dat tenminste één menstrueele cyclus bij de vrouw geheel 

 zonder ovulatie kan voorbij gaan. 



In twaalf van twee en veertig paar onderzochte ovaria, respec- 

 tievelyk afkomstig van den 4, 5, 8, 8, 9, 11, 14, 14, 14, 15, 

 15, 24<^n dag na het begin der menses, vertoonde geen enkel een 

 corpus luteum. Leopold en Mironoff besluiten hieruit, dat in deze 

 gevallen de ovulatie éénmaal den tyd der menstrueele bloeding over- 

 sloeg, slechts éénmaal, omdat de aanwezigheid van rijpende folli- 

 kels een ovulatie gedurende de nog te verwachten menstruatie zeer 

 waarschijnlijk maakt. 



Beide onderzoekers krijgen den indruk, dat de activiteit van 

 het ovarium, welke tot rijping en ruptuur der foUikels leidt, 

 tijdelijk tot rust kan komen. »Wie oft aber die Ovarien den 

 Eintritt mehrerer aufeinanderfolgender Menstruationen überschla- 

 gen, ohne sich eines Eies zu entledigen, oder ob dies Aussetzen 



öfters vorkommt, von welchen Einflüssen es abhangt wer 



vermag es zu sagen?" (blz. 533). 



Omtrent den levensduur van het corpus luteum buiten zwan- 

 gerschap heerscht geen eenstemmigheid. Terwijl Leopold en Miro- 

 noff in de vierde week post menstruationem nog een duidelijk 

 corpus luteum vinden, dat ze van een tijdens de laatste menses 

 gebarsten follikel meenen te mogen afleiden (zie hieromtrent blz. 

 117), vermeldt Milnes Marshall (93), dat dit lichaam reeds binnen 

 een paar weken verdwenen is. 



Wanneer vier weken na de follikel-ruptuur geregeld nog sporen 



