107 



van het corpus luteum aanwezig zijn, zal het niet bezwaarlijk 

 wezen, aan een uitgebreid materiaal gezonde, menschelijke ovaria 

 de waarneming van Leopold en Mironoff te toetsen. Mocht dan 

 blijken, dat bij den mensch menstrueele cycli kunnen verloopen 

 zonder ovulatieproces, zoo zou dit een aanduiding zijn van een 

 periodieke onvruchtbaarheid, afgewisseld door perioden van ferti- 

 liteit, een toestand, welke ons herinnert aan de perioden van ont- 

 vankelijkheid bij apen, doch welke toestand, gemaskeerd en door het 

 cultuurleven gewijzigd, weinig meer laat doorschemeren van de 

 oorspronkelijke verhoudingen '). Tegelijkertijd dient ook bij den 

 mensch te worden nagegaan, of wellicht tijdens de menstrueele 

 cycli, welke aan het bevruchtings-proces onttrokken zijn, de men- 

 struatie minder sterk tot uiting komt. 



Leg ik mi] na deze overwegingen nog eenmaal de vraag voor: 

 Is de oestrische cyclus van lagere dieren vergelijkbaar met den 

 menstrueelen cyclus der Primaten, dan ben ik van meening dat 

 voor den primitieven Primaat, waarvan Tarsius als vertegenwoor- 

 diger geldt, deze vergelijkbaarheid onbetwistbaar is. 



Wanneer zich nu uit dezen poly-oestrus een toestand ontwikkelt 

 als bij den aap, dan wordt een periode, welke, wat haar sexueele 

 inactiviteit betreft, meer vergelijkbaar is geworden, met den an- 

 oestrus der lagere zoogdieren, aangevuld door menstrueele cycli, 

 welke hoewel heriditair uit oestrische cycli ontstaan, voor het 

 bevruchtingsproces waardeloos z^n geworden. 



Ik zie er geen bezwaar in, ook bij aap en mensch eiken 

 menstrueelen cyclus met een oestrischen cyclus gelijk te stellen, 

 vasthoudende aan de definitie, dat de oestrische cyclus alle ver- 

 anderingen omvat, welke zich onder invloed van een periodieken 



1) Het is wellicht niet overbodig te vermelden, dat het geenszins in mijn bedoeling 

 ligt, verhoudingen gelijk wij ze bij den mensch vinden af te leiden van hetgeen ik bij 

 Cercocebus waarnam. 



Is inderdaad in de phylogenetische ontwikkeling van den mensch een stadium met 

 sterk uitgesproken sexueele periodiciteit voorafgegaan, dan is het zeer goed mogelijk 

 dat tijdelijk overeenkomstige toestanden zich hebben voorgedaan bij twee vormen, welke 

 zich hebben ontwikkeld langs geheel divergenten weg. 



De plaats, welke meusch en katarrhine apen in den stamboom der Primaten in- 

 nemen, wettigt geen andere opvatting. 



