118 



oud corpus luteum bepalen, of de ovulatie gedurende de men- 

 strueele bloeding of iutermenstrueel heeft plaats gehad? 



Twaalf maal werd een tot barsten rijpe follikel direct vóór of 

 tijdens de menstruatie gevonden, éénmaal een intermenstrueele 

 ovulatie ■^). 



Belangrijk in verband met mijn besprekingen in hoofdstuk III 

 is het ook bij den mensch waargenomen feit, dat menstruatie kan 

 verloopen zonder ovulatie (blz. 106). 



De hierboven vermelde gegevens verschaffen geen soliede basis 

 aan de theorie Born-Fraenkel. Men kan zich desnoods voorstellen, 

 dat een intramenstrueel gebarsten follikel tot corpus luteum ge- 

 worden, direct zijn invloed doet gelden op het baarmoederslijmvlies 

 en dit langzaam voorbereidt tot een volgende menstruatie, zonder 

 dat het een vereischte is met Fraenkel aan te nemen, dat de 

 ovulatie 8 a 10 dagen vóór de menses plaats heeft. 



Wel noodzakelijk is echter volgens deze theorie een aan een 

 bepaalden termijn gebonden ovulatie. De tot heden bij den mensch 

 en bij apen verrichte, vertrouwbare waarnemingen kunnen ons niet 

 overtuigen, dat dit inderdaad het geval is. 



Mijn eigen onderzoek geeft mij aanleiding nog op andere gronden 

 dan de bovengenoemde, de theorie van Born-Fraenkel, wat het 

 oorzakelijk verband tusschen de functie van het corpus luteum en 

 de menstruatie betreft, te weerleggen. 



Uit mijn bevindingen bij Cercocebus is namelijk gebleken, dat 

 praemenstrueele zwelling van het slijmvlies kan plaats hebben, 

 zonder dat het ovarium een corpus luteum draagt. 



Mocht bij aap en mensch de waarneming van Leopold en MiRO- 

 NOFP bevestigd worden, dat een geheele menstrueele cyclus 



1) Het geval, dat Leopold en Mironoff beschrijven als het eenige geval van inier- 

 mensti-ueele ovulatie (blz. 535) onder deze 42 piepcaraten, mag mijns inziens met 

 evenveel recht no;j; onder de in/ramGnstruaele gerangschikt worden, getuige pag. 512: 

 laatste menstruatie 16 — 22, 6, 91. Operatie 6 dagen na begin der menses 22, 6, 91 

 (7, 91 moet als drukfout worden opgevat, daar nadrukkelijk wordt vermeld dat de 

 operatie 6 dagen na den aanvang der menstruatie plaats had). In r. ov. c. 1. ± 1 week 

 oud; daarnaast een pas gebarsten follikel met bloed gevuld. 



Welk bewijs wordt ons gegeven dat de menstruatie reeds geëindigd was toen het ei 

 den follikel verliet? 



