222 



zich eenigszins samen, zoodat er tusschen skelet en lichaam een 

 ruimte ontstaat. Het is gewoonlijk vrij zuiver bolvormiug en ver- 

 toont zich dus op de optische doorsnede als een cirkel ; soms ziet 

 men op de doorsnea een ellipsvorm, zoodat het lichaam spheroïdaal 

 of schijf vormig is afgeplat; niet zelden eindelijk is de omtrek 

 onregelmatig lobvormig gegolfd, zonder dat de hoofdvorm verlo- 

 ren gaat. Bij de kolonievormende exemplaren deed zich het eigen- 

 aardige verschijnsel voor, dat beide dieren stompe, hyaliene, sterk 

 gevacuoliseerde protoplasmauitsteeksels vormden, die door het skelet 

 heenbraken en een lengte van + de halve middellijn van het 

 protoplasmalichaam bereikten. 



In overeenstemming met de afbeelding van Schulze ^) en de 

 opmerking van Schaudinn ^) kan ik niet een zoo duidelijke dif- 

 ferentiatie van endo- en ectoplasma vinden, als de figuur van 

 Penard ^) vertoont en ook in de diagnose van Penard uitdruk- 

 kelijk wordt opgemerkt. In 't algemeen zijn de figuren uit de mo- 

 nographie van Penard zeer sterk geschematiseerd; z^ vertoonen een 

 regelmaat, die in de optische doorsneden der dieren zelf ontbreekt. 



Omtrent de grootere en kleinere in het protoplasma verspreide 

 korrels valt niets bijzonders op te merken. 



Tweeërlei vacuolen zijn in de meeste gevallen duidelijk te on- 

 derscheiden. 



Vooreerst de voedselvacuolen, waarin het opgenomen voedsel geas- 

 simileerd wordt. Soms zijn ze zeer duidelijk zichtbaar, en dan is 

 hun vorm, onafhankelijk van den vorm van het ingesloten voed- 

 sellichaam, vrij zuiver rond; soms vallen ze minder goed in 't oog. 



Ten tweede de contractiele vacuolen, die volgens Schulze *) ten 

 getale 10-20 aanwezig zijn; meestal ziet men er 4, 5 of 6 tege- 

 lijk. Ze zijn niet altijd zuiver rond, maar dikwijls elliptisch of 

 ovaal ; ze hebben doorgaans een zwak roodachtige tint. Slechts 

 langzaam schijnen ze te functioneeren, hunne ontlasting is niet 

 gemakkelyk waar te nemen. 



1) Arch f. mikr. Anat. X, 1874; S. 377, Taf. 26, fig. 1. 



2) F. Schaudinn, Heliozoa, in: Das Tieneich. Berlin, 1896; S. 17. 



3) 1. c. p. 177. 4) 1. c. S. 382. 



