XX 



gestooten cellen, die nog dicht tegen hun moederbodem aanliggen. Daavom 

 wil Spr. het celgroepje beschouwen als afkomstig van de splanchnopleura. 

 De cellen gaan zich dan aaneensluiten en vormen de endotheelwand 

 van het hart. Dit heeft eerst een spleetvormig lumen met dikke wand, 

 later worden de cellen van de wand heel dun en het lumen groot. Dan 

 ziet men er ronde lichaampjes met een kern in: de eerste bloedcellen. 

 Deze ontstaan op de volgende wijze. Het mesoderm is nog pas halverwege 

 om de dooierzak gegroeid en eindigt met een verdikking, die van voor 

 naar achter te volgen is. In die verdikking zijn veel kernen opgehoopt, 

 omgeven door fijner dooiermateriaal. Ook wijkt die ovale plek af doordat 

 hij altijd lichter gekleurd is dan de omgeving. Eerst treden nu celgrenzen 

 er in op, dan wordt hun onderling verband losser en als de vena omphalo- 

 mesenterica het voorstuk van de verdikking bereikt heeft, worden ze als 

 bloedcellen weggevoerd door het hart naar de vaten. De periphere cellen 

 vormen een wand, waardoor een bloedvat ontstaan is. De ligging en het 

 ontstaan ervan, komen overeen met de vena subintestinalis van Houssay 

 bij Axolotl, 



De heer Tesch bespreekt de morphologische beteekenis van den vin 

 der Heteropoden. Na er eerst op gewezen te hebben, dat oudere onder- 

 zoekers, zooals Huxley, Leuckart en Gegenbaur dezen vin eenvoudig als 

 deel van den oorspronkelijken voet der Gastropoden beschouwden, en als 

 propodium aanduidden, terwijl dikwijls de zuignap mesopodium, de staart 

 metapodium werd genoemd (eene indeeling, die Huxley als de meest 

 oorspronkelijke opvatte), gaat Spr. over tot eene andere theorie, die den 

 Heteropodenvin, voorloopig nog in het midden latend, of we hier al of 

 niet met een gedifferentieerd gedeelte van den Gastropodenvoet te doen 

 hebben, in ieder geval als een orgaan sui generis beschouwt. Aanhangers 

 hiervan zijn Grenacher, Kalide en Grobben. De beide eersten achtten den 

 zuignap van geene morphologische beteekenis, en zagen daarin geen 

 overblijfsel van den oorspronkelijken voet der Gastropoden, het zooge- 

 naamde protopodium, dat bij het volwassen dier, behalve bij de Atlantidae, 

 volgens hen geheel was verdwenen. Integendeel was de vin geheel zelf- 

 standig ontstaan, door eene uitgroeiing van den musc. columellaris^ stond 

 dus niet met het protopodium in verband, en moest als deutopodium 

 beschouwd worden. Grobben evenwel, die den zuignap als een rest van 

 het protopodium opvatte, stelde zich voor, dat van den voorrand van den 

 voetsteel de vin was uitgegroeid, zoodat deze toch met het protopodium 

 verband hield en dus liever pterygopodium genoemd moest worden. 

 Phylogenetisch zou dan de vin het protopodium voortdurend verder van het 

 lichaam afgedrongen hebben, door er tusschen te groeien en zich verder 

 en verder achterwaarts uit te breiden, zoodat de zuignap steeds meer aan 

 aan den onderrand, en eindelijk zelfs aan de voorzijde van den vin te 

 liggen komt, zooals de rij : Atlanta, Carinaria, Pterotrachea, Firoloida 

 aantoont. Spr. is het met deze hypothese van Grobben eens, moet echter, 

 daar hij nergens direct verband vond tusschen de musculatuur van den 

 zuignap en die van den vin, dezen niet als een pterygopodium, maar 

 , als zelfstandig orgaan, een deutopodium, beschouwen, dat oorspronkelijk, 

 bij Atlantidae, nog geheel afzonderlijk vóór het protopodium ligt, eerst 

 later, secundair, daarmede in verbinding treedt, maar zijn zelfstandig 

 karakter bij Carinariidae en Pterotracheidae blijft behouden. Verschillende, 

 aan anatomie en embryologie ontleende bewijzen werden daarvoor aan- 

 gevoerd. Zoo konden b. v. de in de lengteas van het lichaam verloopende 



