XXXIV 



woordig op goede gronden betwijfeld, zie Krause, Die Anatomie des 

 Kaninchens 2^ Aufl.] is er reden voor de vraag, op welke wijze men 

 deze verschillen in den schedelbouw heeft op te vatten. 



Kort uitgedrukt kan men vragen; Is de haas een veranderd konijn, 

 of 't konijn een veranderde haas, of wel zijn beide wijzigingen van een 

 stamvorm, die juist tusschen hen instond. 



Spreker heeft getracht materiaal voor de oplossing dezer vraag bijeen 

 te brengen, door zooveel mogelijk konijnenschedels te laten verzamelen, 

 waartoe de duinen aan zijne leerlingen gelegenheid boden, omdat daar 

 die schedeltjes bij honderden te bleeken liggen. De variatiebreedte der 

 bovengenoemde kenmerken laat zich hieraan bestudeeren, maar voor de 

 haas bezit hij geen overeenkomstige hoeveelheid vergelijkingsmateriaal, 

 waarom hij een beroep doet op den bijstand zijner medeleden. 



Ook is hij begonnen de vraag te toetsen aan de bestaande literatuur, 

 waarbij hij op tegenspraken tusschen de twee voornaamste schrijvers over 

 de vergelijkende anatomie en de phylogenie der Lagomorphen : Winge 

 en Forsyth Major, is gestooten. Volgens den laatste staat het konijn 

 dichter bij den oudste der Leporiden : Palaeolagus, en gelijkt deze weer 

 in diezelfde opzichten het meest op den oudste der Lagomyiden : ïita- 

 nomys. Hiei'mede wordt meteen de noodzakelijkheid aangewezen, om het 

 onderzoek uit te breiden tot de schedels dezer laatste onderafdeeling van 

 de Lagomorphen, hetgeen spreker deed aan het materiaal van 't Leidsche 

 Museum, hem door Dr. Jentink welwillend ter beschikking gesteld. 

 Ochotona (Lagomys) heeft relatief nog smaller neusgaten en choanen dan 

 Acyetolagus ('t konijn) ; zijne foramina incisiva zijn wel breeder, maar 

 veel korter. Omtrent de verklaring van dit laatste feit nu bestaat ver- 

 schil van meening tusschen Winge en Forsyth Major. De eerste acht de 

 verkorting veroorzaakt door eene reductie van voren af, tengevolge eener 

 omgroeiing van 't voorste of ten minste het middelste deel dier foramina 

 door de binnenranden der praemaxillen. De laatste daarentegen meent 

 dat de foramina incisiva der Leporiden moeten oi^gevat worden als de 

 versmelting der echte foramina incisiva (die aan alle zoogdieren gemeen 

 zijn) met een fontanel in 't achterste deel der processus palatini van de 

 bovenkaaksbeenderen. Deze versmelting zou dan bij Ochotona niet, ten 

 minste niet bij alle soorten plaats vinden, zoodat in hun verhemelte 

 tweeërlei openingen kunnen voorkomen : vóóraan de echte foramina 

 incisiva en achteraan de maxillair-fontanellen. Spreker heeft getracht zich 

 omtrent dit meeningsverschil een eigen overtuiging te vormen, door ver- 

 gelijking van verschillende knaagdierschedels met elkaar, en met die van 

 andere zoogdier-orden, en is tot het besluit gekomen, dat Winge gelijk 

 heeft. De foramina incisiva der Leporiden verschillen niet principieel noch 

 van die der Lagomyiden noch van die der andere Eodentia. In 't alge- 

 meen hebben die openingen bij alle knaagdieren dezelfde langgerekte, 

 eenigzins zandloopervormige gedaante; en verschillen onderling alleen in 

 omvang. In dit opzicht zijn de verschillen aanzienlijk. Bij de Leporiden 

 bereiken de foramina de allergrootste uitbreiding. Van samensmelting 

 met oorspronkelijk zelfstandige verhemeltefontanellen is geen enkele aan- 

 duiding te zien. Wel komen zulke fontanellen in andere zoogdier-orden 

 voor, b. V. bij Buideldieren, maar daar zijn zij in de palatina gelegen en zeer 

 ver van de foramina incisiva verwijderd. De Lagomyiden bezitten dezelfde 

 zandloopervormige foramina incisiva als de Leporiden, maar bij sommige 

 Och oton a-soorten zijn deze in tweeën gedeeld door secundaire overgroeiing 

 van het middelste, versmalde gedeelte door beenkammen van de praemaxillen. 



