xvin 



colaimus, de spierepitbeelcellen van Filaria obtusa enz. Spreker meent 

 dat Nectonema ons leeren kan, langs welken weg de Nematoden zich uit 

 een met Gordius verwanten stamvorm kunnen hebben ontwikkeld en is 

 geneigd in de geslachtsbuizen der Nematoden gereduceerd coeloom te zien. 

 Daar nu Gordius door Eauther — zijns inziens terecht — als verwant 

 met den stamvorm der Anneliden moet worden beschouwd, zou hieruit 

 volgen, dat A.nneliden en Nematoden wellicht op één gemeenschappelijken 

 stamvorm zijn terug te brengen. — In dit opzicht is derhalve de vondst 

 van Nectonema als een zeer belangrijke te beschouwen. 



De Heer Versluys doet eene mededeeling over het voorkomen van 

 een goed ontwikkeld parasphenoid bij Dermochelys coriacea Linn. 



In deel 27, 4'J05, van den Anatomischen Anzeiger komt een stukje 

 voor van Gaupp (Neue Deutungen auf dem Gebiete der Lehre vom Sauge- 

 tierschadel), waarin in een noot (blz. 301) wordt vermeld, dat ook bij 

 schildpadden een parasphenoid voorkomt. Gaupp vond dit been, dat tot 

 nu toe van schildpadden nog niet bekend was, bij embrjonen van Podo- 

 cnemis; ook geeft hij aan, dat uit den vorm van het basisphenoid bij vol- 

 wassen Cbeloniers blijkt, dat aan den opbouw van dit been ook een para- 

 sphenoid heeft deelgenomen. Bij de schildpadden komen dus tegen het 

 ondervlak van den schedel achter elkaar twee dekbeenderen voor, een 

 vomer en een parasphenoid. Gaupp wijst er reeds op, dat hiermede de 

 door Broom aangenomen homologie van het vomer der schildpadden met 

 het parasphenoid niet juist blijkt te zijn. Tevens wordt daardoor de homo- 

 logie van het vomer der zoogdieren met het parasphenoid der Sauroijsiden 

 en Anamnia veel minder waarschijnlijk. 



Men ziet hieruit, dat deze mededeeling van Gaupp van eenigszins verder 

 strekkende beteekenis is. Hierin vindt spreker aanleiding een schedel van 

 Dermochelys te laten zien, waaraan het parasphenoid duidelijk te her- 

 kennen is. Het basisphenoid zet zich naar voren toe in een eigenaardige, 

 breede en dunne beenplaat voort, die zich tegen de ondervlakte der ossa 

 pterygoidea aanlegt en een tot 1 '/o cm. breeden strook dezer beenderen 

 bedekt. Van het middengedeelte der ossa pterygoidea blijft slechts een 

 ^/j cm. breed lateraal gedeelte onbedekt. Deze overdekking van het ver- 

 hemeltevlak der ossa pterygoidea schijnt bij den aanwezigen schedel nog 

 verder te gaan dan bij de exemplaren, welke Boulenger (Catalogue Che- 

 lonians British Museum) en van Bemmelen (Festschrift für Gegenbaur) 

 hebben afgebeeld. De beenplaat strekt zich mediaan nog ongeveer 2 cM. 

 verder naar voren toe uit dan de verbeende bases der trabekels, en daar 

 vertoont de beenplaat een dolkvorraig toegespitst, verdikt gedeelte, dat 

 in vorm en ligging met het parasphenoid der Lacertilia en van Sphenodon 

 overeenkomt. De bases der trabekels (waarmede bij Dermochelys wellicht 

 gereduceerde basipterygoid-uitsteeksels verbonden zijn) rusten er op, maar 

 blijven er toch zeer duidelijk van gescheiden. Van boven af gezien is slechts 

 het verdikte, mediane gedeelte zichtbaar, terwijl het meer laterale, dunnere 

 gedeelte van het parasphenoid dan aan weerszijden onder de pterygoiden 

 verborgen blijft. Feitelijk naderen dorsaal van het parasphenoid do ossa 

 pterygoidea elkaar veel dichter en zijn ook over grootere lengte met elkaar 

 in contact, als aan den onderkant van den schedel zichtbaar is. De ver- 

 houdingen bij Dermochelys wijken niet zooveel van die bij andere 

 Cheloniae af, als op het eerste gezicht het geval schijnt te zijn en 

 algemeen schijnt aangenomen te worden (vergel. Boulenger, 1. c. p. 8). 



Een naad tusschen het parasphenoid en het basisphenoid kan spreker 



