VI 



Dr. van Kampen meldde mij nu eenige maanden geleden, dat bij 

 tegenwoordig was geweest bij bet opbalen van drie exx. Ik scbreef bem 

 terstond wat gewenscbt was, met dit gevolg dat ik tbans in bet bezit 

 ben van in alkobol gefixeerde stukken en dus boop de anatomie althans 

 in boofdlijnen te kunnen nagaan en de plaats van Poterion in bet systeem 

 te kunnen vaststellen. Zoover mij nu bekend is geworden, zijn sinds Mei 

 1907 reeds een kleine twintig exx. gevonden en wel in de Java-Zee 

 tusschen Bantam, Krawang en Banka, uit 16 — 36 M. diepte. Het dier is 

 dus nu evenmin als vroeger zeldzaam en bet blijft raadselachtig, dat 

 zulke reuzen verborgen bleven. 



Keeds heb ik een aantal mikroskopiscbe doorsneden onderzocht; ik 

 ben daarbij tot de slotsom gekomen dat Poterion vermoedelijk zijn naaste 

 verwanten heeft onder de boorsponzen, met name bet geslacht Cliona. 

 Nu is bet biervan bekend, dat zij baar vastzittend leven begint met zich 

 in koolzure kalk te ))boren" (schelpen, kalkaigen, kalksteen enz.). Onder 

 gunstige omstandigheden vernielt Cliona het substratum zóóver dat zij 

 aan de oppervlakte vrij komend, ten slotte massieve klompen vormt, die 

 als Osculina polystomella, Papillina siiherea enz. beschreven zijn. De 

 bouw van Poterion komt nu in hoofdzaak met die van zulke ))massieve'' 

 Clionae overeen. Het kanaalstelsel is eurypyl; de instroomingsopeningen 

 zijn stomions, de uitstroomingsoreningen vermoedelijk procts. In het 

 manuscript van mijn monografie over de sponzen van Napels heb ik dien 

 bouw uitvoerig beschreven, en o. a. gewezen op een zeer eigenaardig 

 weefsel, dat de groote kanalen omringt; een weefsel, dat niet, zooals 

 Lendenfeld opgeeft, bestaat uit eenvoudig een netwerk van vertakte cellen, 

 maar uit zulke cellen waartusschen zeer dunne vliezen zichtbaar zijn, en 

 dat zeer herinnert aan adenoïde bindweefsel. Datzelfde soort weefsel vind 

 ik, nog veel sterker ontwikkeld, bij Poterion ; ik hoop daarop weldra 

 uitvoerig terug te komen. 



Kenmerkend voor Cliona zijn zekere spicula, die ik spinispirae heb 

 genaamd (Versl. Verg. K. Akad. W. 1902); in sommige toestanden ont- 

 breken zij echter. Bij Poterion heb ik zulke spinispirae nog niet kunnen 

 aantoonen. Toch heb ik mij reeds de vraag gesteld of wellicht ook 

 Polerion zijn leven als boorspons begint ; daarmede zou een begin gemaakt 

 zijn met een verklaring waarom nooit kleine, jonge loNeptunus-bekers" 

 gevonden zijn. 



De beer v. «l. Broek bespreekt de ontwikkeling van den phallus 

 bij Perameles Bij een buideljong van 5 cm. bezit de phallus dezelfde 

 bouw als bij embryonen van andere zoogdieren ; het is eene conische 

 verhevenheid op de orale wand der ringwal, die hij buideldieren de ekto- 

 dermale kloake omgeeft. Gedurende de verdere ontwikkeling wordt de 

 phallus langzamerhand opgenomen in de weefselmassa, die de ektoder- 

 male kloakaalwand vormt, en wel daardoor dat deze wand sneller groeit 

 als de phallus. Bij een dier van 25 cm. vindt men daardoor de gebeele 

 phallus opgenomen in het bindweefsel van de orale wand der ektoder- 

 male kloake. Intusschen is eene (dubbele) praeputiaallamel opgetreden 

 die in den vorm eener dubbele epitheellamel het gebied van den eigen- 

 lijken phallus van het overige bindweefsel der kloakaalwand scheidt. 

 Waar dus bij het (ƒ buideljong van 5 cm. een vrij uitstekend copulatie- 

 orgaan wordt aangetroffen, vindt men dit niet meer bij het dier van 

 25 c. m. Dezelfde toestand komt, volgens de beschrijving van Ilill, bij 

 de vrouwelijke Perameles voor. 



